Dom Wydawniczy Medium

Dom Wydawniczy Medium

Jest 17 produktów.

Pokazano 1-17 z 17 pozycji

Aktywne filtry

PORADNIK PROJEKTANTA...

198,45 zł Cena
STATUS: NAKŁAD WYCZERPANY W związku z dużym zainteresowaniem Czytelników poprzednimi wydaniami Poradnika, zdecydowaliśmy się na kolejne, które zostało uaktualnione i rozszerzone. Podobnie jak w poprzednich wydaniach, zamieściliśmy w nim podstawową wiedzę niezbędną do opracowania projektu zasilania osiedla mieszkaniowego, budynków jednorodzinnych, budynków użyteczności publicznej, tymczasowego zasilania imprezy masowej, terenu budowy oraz zasilania gwarantowanego. Naszym celem było stworzenie podręcznego poradnika, w którym zostałyby zamieszczone zasady projektowania zasilania obiektów mieszkalnych i użyteczności publicznej – zarówno z sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia, jak i z zespołu prądotwórczego i innych dostępnych na rynku źródeł zasilania. Mamy nadzieję, że piąte wydanie książki okaże się równie interesujące jak wydania poprzednie. W tym wydaniu oprócz uaktualnienia treści, zamieściliśmy szereg wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej, która stanowi jeden z najważniejszych elementów każdego budynku lub obiektu budowlanego. Rozwój budownictwa jednorodzinnego spowodował wiele zmian w podejściu do projektowania zasilania budynków mieszkalnych. Jedną z nich jest coraz częstsze podejmowanie decyzji o zabudowie szeregowej zlokalizowanej po obu stronach ulicy. Takie rozwiązanie architektoniczne pozwala bowiem na wypracowanie nowego modelu zasilania poszczególnych budynków – modelu o zwiększonej niezawodności dostaw energii elektrycznej. Na terenach nowo powstających osiedli mieszkaniowych często projektuje się obiekty użyteczności publicznej, takie jak: banki, przychodnie lekarskie i inne. Większość z nich wymaga, poza zasilaniem podstawowym, zasilania rezerwowego, a niektóre – również zasilania awaryjnego (często zasilania gwarantowanego). Dla wygody naszych Czytelników zamieściliśmy podstawowe informacje dotyczące projektowania i budowy stacji transformatorowych, linii elektroenergetycznych nn oraz sposobów projektowania układów pomiarowych. Omówiliśmy również zasady wyznaczania mocy zapotrzebowanej w budynkach komunalnych i użyteczności publicznej. W poradniku znajdą też Państwo zasady prowadzenia podstawowych obliczeń zwarciowych. Oprócz omówienia zasilania z sieci elektroenergetycznej nn, znaczną uwagę poświęciliśmy systemom zasilania gwarantowanego obiektów użyteczności publicznej. Zostały opisane, pominięte w innych publikacjach, kryteria doboru zespołu prądotwórczego, UPS-ów oraz siłowni telekomunikacyjnych. Opisano także zasady projektowania zasilania oświetlenia ulic światłem elektrycznym. Zamieściliśmy również podstawową wiedzę z zakresu wyższych harmonicznych i stwarzanego przez nie zwiększonego zagrożenia pożarowego oraz ich wpływu na pracę różnych odbiorników energii elektrycznej. Opisaliśmy podstawowe wymagania w stosunku do osób zatrudnionych przy eksploatacji sieci, instalacji i urządzeń elektroenergetycznych, jakie wynikają z Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 kwietnia 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadanych kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, sieci i instalacji energetycznych oraz związanych z nim zmian, wynikających ze znowelizowanej Ustawy Prawo energetyczne. Zaktualizowaliśmy również wymagania dotyczące przyłączania odbiorców do sieci elektroenergetycznej i jakości dostarczanej energii elektrycznej, wynikające z Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego. W związku z dostrzeganiem przez spółki dystrybucyjne znacznego poboru mocy biernej przez budynki użyteczności publicznej oraz budynki wielorodzinne coraz częściej zachodzi konieczność jej kompensowania w tych budynkach. Problem kompensacji mocy biernej 12 wyjaśniliśmy w osobnym rozdziale, a na płycie CD zamieściliśmy projekt instalacji elektrycznej budynku wielorodzinnego, w którym zastosowano kompensację mocy biernej indukcyjnej. W poradniku znalazły się również wymagania dotyczące zasilania imprezy masowej z wykorzystaniem zespołów prądotwórczych oraz zasad ochrony przeciwporażeniowej w strefach nieobjętych połączeniami wyrównawczymi. W końcowej części książki znajdą Państwo dodatki, w których między innymi omówiliśmy podstawowe zagadnienia związane z ochroną przeciwprzepięciową oraz zasadami i sposobami oddymiania dróg ewakuacyjnych w budynkach objętych pożarem. Znajdują się tam również wymagania dotyczące odległości linii elektroenergetycznych od budynków, które nie zostały określone w normach, a wynikają z różnych aktów prawnych, a także podstawowe wymagania dotyczące oświetlenia awaryjnego budynków, pompowni ppoż. oraz szeregu innych wymagań techniczno- -budowlanych. Korzystając z charakterystyk zamieszczonych w poradniku należy mieć świadomość, że stanowią one tylko przykłady i w przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy korzystać z katalogów producentów. Mamy świadomość, że niejednokrotnie zastosowane słownictwo jest niezgodne z aktualnie obowiązującym, co wynika z faktu, iż w dalszym ciągu trwają prace Polskiego Komitetu Normalizacyjnego nad nazewnictwem. Ponieważ większość Czytelników w swojej pracy najczęściej posługuje się starym nazewnictwem – postanowiliśmy używać go w książce. Uzupełnieniem poradnika jest zbiór uproszczonych projektów różnych obiektów, które znacznie ułatwią zrozumienie treści zawartych w książce, zamieszczonych na dołączonej do książki płycie CD. Zwracamy jednak uwagę na to, że projekty te nie stanowią pełnej dokumentacji budowlanej i mogą być traktowane jako zbiór przykładowych rozwiązań. Nie zostały one również poprawione zgodnie z wymaganiami norm, które uległy zmianie. Prezentowane rozwiązania zostały opracowane na mocy norm i przepisów obowiązujących w 2008 roku i zgodnie z nimi powinny być rozpatrywane. W przypadku konieczności wykorzystania tych opracowań w obecnej chwili, należy wprowadzić w nich korektę wynikającą ze zmienionych norm lub przepisów techniczno -prawnych. Pozostawiamy to naszym Czytelnikom. Dodatkowo na płycie CD zostały zamieszczone również ważniejsze akty prawne związane z budownictwem ze stanem prawnym na dzień 1 sierpnia 2012 roku, a także przykładowe programy przydatne w pracy projektanta. Autorzy składają serdeczne podziękowania Recenzentom: dr. inż. Kazimierzowi Herlenderowi z Instytutu Energoelektryki Politechniki Wrocławskiej, mgr. inż. Witoldowi Zdunkowi, Prezesowi Oddziału Warszawskiego Stowarzyszenia Polskich Energetyków, mgr. inż. Andrzejowi Boczkowskiemu, Przewodniczącemu Centralnego Kolegium Sekcji Instalacji i Urządzeń Elektrycznych Stowarzyszenia Elektryków Polskich, mgr. inż. Leszkowi Bożkowi, zastępcy kierownika pracowni elektrycznej Wojskowego Biura Studiów Projektów Budowlanych i Lotniskowych w Warszawie Sp. z o.o., mgr. inż. Mirosławowi Miegoniowi z firmy Eaton Power Quality Oddział w Polsce oraz mł. bryg. mgr. inż. Edwardowi Skiepko, rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń ppoż., pracownikowi Szkoły Głównej Służby Pożarniczej, za wnikliwą ocenę treści poradnika oraz szereg cennych uwag, które pozwoliły na opracowanie końcowej wersji piątego wydania. Podziękowania należą się również byłemu Prezesowi Wojskowego Biura Studiów i Projektów Budowlanych w Warszawie Sp. z o.o. mgr. inż. Andrzejowi Kaniakowi za pomoc okazaną przy tworzeniu tej książki. Jednocześnie pragniemy podziękować wszystkim Czytelnikom za cenne uwagi oraz sugestie, które wpłynęły na ostateczny kształt piątego wydania poradnika. Autorzy zwracają się z prośbą do Czytelników o nadsyłanie wszelkich uwag dotyczących treści tego wydania na adres: julianwiatr@wp.pl lub m_orzechowski@op.pl. Obecne wydanie częściowo uzupełnione nie uwzględnia niektórych zmian w przepisach techniczno- prawnych. Stan ten został spowodowany trwającymi pracami nad nowelizację Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku, w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU nr 75/2002, poz. 690, z późn. zmianami). Skutkuje to koniecznością sprawdzenia aktualności wymagań określonych w powołanych w książce przepisach techniczno-prawnych. Warszawa, sierpień 2012 Julian Wiatr SPIS TREŚCI Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 1. Projekt budowlany i zasady jego uzgadniania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 1.1 Przepisy ogólne i wymagania podstawowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 1.2 Postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót budowlanych. Zakres i forma projektu budowlanego . . . . 15 1.3 Dane wyjściowe do projektowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 1.4 Uzgadnianie i zatwierdzanie dokumentacji projektowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 2. Podstawy zasilania budynków nieprzemysłowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 2.1 Wymagania dotyczące lokalizacji urządzeń zasilających . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 2.2 Charakterystyka systemu zasilania budynków użyteczności publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 2.3 Przyłączenie podmiotów do sieci elektroenergetycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 2.4 Jakość energii elektrycznej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 2.4.1 Standardy jakościowe obsługi odbiorców energii elektrycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 2.4.2 Wymagania w zakresie jakości energii elektrycznej określone w normach. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 2.4.2.1 Wpływ wahania napięcia na pracę wybranych odbiorników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 2.4.2.2 Harmoniczne, interharmoniczne i subharmoniczne oraz ich wpływ na pracę urządzeń oraz instalacji elektrycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 2.4.2.2.1 Harmoniczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 2.4.2.2.2 Interharmoniczne i subharmoniczne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 2.5 Taryfy za energię elektryczną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 2.6 Niezawodność zasilania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 2.7 Zasilanie z sieci elektroenergetycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 2.7.1 Układy sieci średniego napięcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 2.7.2 Układy sieci niskiego napięcia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 2.7.3 Układy zasilania w sieciach elektroenergetycznych nn . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 2.8 Odbiorniki energii elektrycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 2.9 Zasady obliczania mocy zapotrzebowanej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 2.9.1 Budynki mieszkalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 2.9.2 Budynki użyteczności publicznej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 2.9.3 Wyznaczanie mocy szczytowych w elementach sieci osiedlowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 2.9.4 Współczynnik jednoczesności i współczynnik zapotrzebowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 2.10 Układy pomiarowe do rozliczeń zużytej energii elektrycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 2.10.1 Układy pomiarowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 2.10.2 Dobór przekładników prądowych do układów pomiarowych półpośrednich . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 2.10.3 Dobór przekładników napięciowych do układów pomiarowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 2.11 Wybrane zagadnienia dotyczące projektowania instalacji elektrycznych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 3. Sieciowe urządzenia zasilające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 3.1 Rozdzielnice niskiego napięcia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 3.2 Stacje transformatorowe SN/nn . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 3.3 Dobór stacji transformatorowej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 3.4 Zabezpieczenia transformatorów średniego napięcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 3.5 Zabezpieczenie stacji transformatorowo-rozdzielczej SN/nn . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 3.6 Wymagania dotyczące lokalizacji budynkowych stacji transformatorowych pod względem ochrony ppoż. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 3.7 Optymalizacja położenia pojedynczej stacji transformatorowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 6 4. Linie elektroenergetyczne niskich i średnich napięć. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 4.1 Linie kablowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 4.2 Linie napowietrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 4.2.1 Wymagania dla linii z przewodami pełnoizolowanymi oraz z przewodami niepełnoizolowanymi . . 267 4.3 Ochrona odgromowa linii kablowych i napowietrznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 4.4 Przejście z układu TN-C na układ TN-C-S (rozdział przewodu PEN na przewód PE oraz przewód N) . . . . . 278 5. Zwarcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 5.1 Obliczanie zwarć. Początkowy prąd zwarciowy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 5.2 Parametry elementów obwodu zwarciowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 5.2.1 Parametry zwarciowe systemu elektroenergetycznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 5.2.2 Parametry zwarciowe pozostałych elementów obwodu zwarciowego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288 5.3 Obliczanie prądów zwarciowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 5.3.1 Prąd zwarciowy udarowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 5.3.2 Prąd zwarciowy wyłączeniowy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294 5.3.3 Prąd zwarciowy zastępczy cieplny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 5.4 Udział silników w prądzie zwarciowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303 6. Dobór przewodów i ich zabezpieczeń. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 6.1 Dobór przewodów w instalacjach elektrycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 6.1.1 Nagrzewanie kabli i przewodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 6.1.2 Zasady doboru przewodów i kabli w instalacjach elektrycznych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 316 6.1.3 Dobór przewodów na długotrwałą obciążalność i przeciążalność prądową . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317 6.1.4 Sprawdzenie dobranych przewodów lub kabli na warunki zwarciowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328 6.1.5 Sprawdzenie dobranych przewodów lub kabli na warunek spadku napięcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 6.1.6 Sprawdzenie dobranych przewodów na spadek napięcia przy rozruchu silników . . . . . . . . . . . . . . 340 6.1.7 Sprawdzenie dobranych przewodów z warunku samoczynnego wyłączenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . 342 6.1.8 Przewody ochronne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 6.1.9 Wyznaczanie przekroju przewodu neutralnego w obwodach zasilających odbiorniki nieliniowe. . . 351 6.1.10 Dobór przewodów do zasilania urządzeń, które muszą funkcjonować w czasie pożaru . . . . . . . . . 355 6.2 Dobór zabezpieczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 6.2.1 Zasady zabezpieczania przetężeniowego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 6.2.2 Zabezpieczenia przewodów. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 6.2.3 Wymagania zwarciowe stawiane zabezpieczeniom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 376 6.3 Zabezpieczanie silników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 6.3.1 Zabezpieczenie zwarciowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 6.3.2 Zabezpieczenie bezpiecznikiem topikowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 6.3.3 Zabezpieczenie przeciążeniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 380 6.3.4 Zabezpieczenie zanikowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381 6.4 Selektywność zabezpieczeń. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388 6.4.1 Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu bezpieczników topikowych . . . . . . . . . . . . . 388 6.4.2 Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu bezpiecznika topikowego z wyłącznikiem nadprądowym. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 390 6.4.3 Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu dwóch wyłączników nadprądowych . . . . . . 394 6.4.4 Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu dwóch wyłączników różnicowoprądowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397 6.5 Zabezpieczenie przewodów połączonych równolegle . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 7. Układy i urządzenia zasilania rezerwowego, awaryjnego i gwarantowanego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 417 7.1 Samoczynne załączanie rezerwy SZR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 417 7.2 SZR sieć/sieć. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 418 7.3 Źródła zasilania gwarantowanego i awaryjnego oraz zasady ich doboru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 433 7.3.1 Zasilacze bezprzerwowe (UPS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 433 7.3.2 UPS pracujący w trybie VFD (off-line) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 435 7.3.3 UPS pracujący w trybie VI (line interactive – sieciowo interaktywny). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 436 7.3.4 UPS pracujący w trybie VFI (on-line). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 436 7.3.5 Układy redundantne UPS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 438 7.3.6 Karta synchroniczna X-Slot Hot Sync – instalacja i oprzewodowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 442 7 7.3.7 Hot Sync™ – system pracy równoległej UPS Powerware. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 442 7.3.8 Technologia Hot Sync™ – zasada działania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 444 7.3.9 ABM™ (Advanced Battery Management) – system nieciągłego ładowania baterii . . . . . . . . . . . . . . 447 7.3.10 Dobór mocy zasilacza UPS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 450 7.3.11 Przykłady układów zasilania gwarantowanego o zwiększonej niezawodności . . . . . . . . . . . . . . . . . 454 7.4 Problemy z zasilaniem i rozwiązania UPS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 459 7.4.1 Wykaz danych technicznych UPS-a deklarowanych przez producenta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 461 7.5 Podstawy funkcjonalne zasilaczy UPS Eaton serii Powerware . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 465 7.5.1 Funkcje elektryczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 465 7.5.2 Działanie w warunkach normalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 466 7.5.3 Przerwa w zasilaniu sieciowym/praca autonomiczna z akumulatorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 466 7.5.4 Przerwa normalna/ładowanie baterii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 466 7.5.5 Przełączenie na wewnętrzny tor obejściowy – włączony przełącznik statyczny . . . . . . . . . . . . . . . . 466 7.5.6 Przełączenie na pracę normalną UPS-a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 467 7.5.7 Podwójne źródła energii w zasilaczach UPS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 467 7.5.8 Falownik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 467 7.5.9 Prostownik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 468 7.6 Opis pracy UPS-a w technologii beztransformatorowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 471 7.6.1 Budowa wewnętrzna systemu UPS. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 471 7.6.2 Tryby pracy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 472 7.6.3 Ręczny przełącznik toru obejściowego EBS. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 475 7.6.4 Ręczny przełącznik toru obejściowego MBS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 475 7.7 Algorytm doboru zasilaczy UPS. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 483 7.7.1 Algorytm postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 483 7.7.2 Procedura doboru zasilaczy UPS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 485 7.7.3 Wybór UPS-a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 489 7.8 Zasilacze dc – siłownie telekomunikacyjne (STK) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 494 7.9 Baterie kwasowo-ołowiowe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 499 7.9.1 Budowa akumulatora bezobsługowego VRLA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 500 7.10 Porównanie baterii klasycznych VLA i baterii z regulowanym zaworem VRLA. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 501 7.10.1 Porównanie baterii VRLA w wykonaniu AGM i żelowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 501 7.10.2 Zastosowania akumulatorów VRLA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 502 7.10.3 Ładowanie baterii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 503 7.10.4 Rozładowanie baterii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 503 7.10.5 Warunki pracy akumulatorów VRLA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 505 7.10.6 Procesy cieplne w akumulatorach VRLA. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 505 7.10.7 Problemy występujące przy eksploatacji akumulatorów VRLA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 505 7.10.8 Składowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 506 7.11 Dobór baterii akumulatorów do zasilacza UPS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 507 7.11.1 Elementy wpływające na dobór baterii akumulatorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 507 7.12 Wymagania techniczne wyboru baterii akumulatorów (diagram) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 510 7.13 Dobór baterii do systemu UPS. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 511 7.14 Dobór wentylacji pomieszczenia systemu baterii VRLA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 516 7.14.1 Lista kontrolna systemu wentylacji baterii VRLA. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 516 7.14.2 Obliczenia wentylacji pomieszczenia baterii VRLA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 517 7.14.3 Wyznaczenie bezpiecznej odległości od źródeł inicjacji wybuchu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 519 7.15 Zespoły prądotwórcze (ZP) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 520 7.15.1 Dobór mocy zespołu prądotwórczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 527 7.15.2 Tandem UPS – zespół prądotwórczy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 531 7.15.3 Rodzaje mocy zespołów prądotwórczych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 533 7.15.4 Układy współpracy ZP z siecią elektroenergetyczną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 536 7.15.4.1 SZR sieć/ZP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 536 7.15.4.2 Ręczny przełącznik sieć/ZP. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 536 7.15.4.3 Automatyka SZR sieć/ZP z układem obejściowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 537 7.15.4.4 Ochrona przeciwprzepięciowa w instalacjach napięcia awaryjnego i gwarantowanego . . 537 7.15.5 Wymagania dotyczące instalowania zespołów prądotwórczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 542 7.15.5.1 Warunki przyłączania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 542 7.15.5.2 Warunki zabudowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 542 7.15.5.3 Projekt budowlany instalacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 542 8 7.15.5.4 Instrukcja ruchu i eksploatacji zespołu prądotwórczego (współpracy z siecią energetyki zawodowej) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 543 7.15.5.5 Odbiór techniczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 544 7.15.6 Przykładowa instrukcja współpracy ruchowej zespołu prądotwórczego z siecią elektroenergetyczną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 545 8. Kompensacja mocy biernej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 553 8.1 Kompensacja mocy biernej indukcyjnej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 553 8.2 Kompensacja mocy biernej pojemnościowej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 576 9. Zasilanie terenu budowy i rozbiórki. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 579 10. Zasilanie tymczasowe imprezy masowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 593 11. Wymagania stawiane obiektom budowlanym łączności – zasilanie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 607 12. Zasilanie oświetlenia ulicznego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 613 13. Ochrona przeciwporażeniowa (zagadnienia wybrane) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 633 13.1 Działanie prądów na organizmy żywe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 633 13.2 Ochrona przeciwporażeniowa przy napięciu U ≤ 1 kV . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 638 13.2.1 Ochrona podstawowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 641 13.2.2 Ochrona przy uszkodzeniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 641 13.2.2.1 Ocena skuteczności samoczynnego wyłączenia w układach TN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 642 13.2.2.2 Ocena skuteczności samoczynnego wyłączenia w układach TT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 646 13.2.2.3 Ocena skuteczności samoczynnego wyłączenia w układach IT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 647 13.2.3 Wyłącznik różnicowoprądowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 655 13.2.4 Ochrona przeciwporażeniowa w sieciach elektroenergetycznych niskiego napięcia . . . . . . . . . . . . 659 13.2.5 Przewody PEN i PE w liniach elektroenergetycznych niskiego napięcia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 662 13.2.6 Uziemienia w sieciach TN i TT. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 662 13.2.7 Punkty neutralne sieci niskiego napięcia łączone z uziomami stacji zasilających . . . . . . . . . . . . . . 674 13.2.8 Połączenia wyrównawcze ochronne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 680 13.2.9 Zasilanie urządzeń w strefach nieobjętych połączeniami wyrównawczymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 687 13.3 Ochrona przeciwporażeniowa przy zasilaniu z zespołu prądotwórczego (ZP) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 690 13.4 Ochrona przeciwporażeniowa w układach zasilania gwarantowanego UPS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 697 13.5 Ochrona przeciwporażeniowa w pomieszczeniach o zwiększonym zagrożeniu porażeniowym (zagadnienia wybrane) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 704 13.5.1 Instalacje elektryczne w pomieszczeniach kąpielowych oraz baseny pływackie i inne . . . . . . . . . . 704 13.5.2 Ochrona przeciwporażeniowa w obiektach szpitalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 709 13.5.2.1 Pomieszczenia użytkowane medycznie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 711 13.5.2.2 Koncepcja ochrony przeciwporażeniowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 711 13.5.2.3 Układ IT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 712 13.5.2.4 Elektryczność statyczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 715 13.5.2.5 Ochrona przeciwprzepięciowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 715 13.5.2.6 Pola elektromagnetyczne (PEM). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 715 13.6 Ochrona przeciwporażeniowa przy napięciu U > 1 kV. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 719 14. Badania instalacji elektrycznych niskiego napięcia (zagadnienia wybrane) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 725 14.1 Rodzaj i terminy badań. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 725 14.1.1 Wymagania określone w normie PN-HD 60364-6. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 725 14.1.2 Wymagania odnośnie dokładności pomiarów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 728 14.1.3 Prawna kontrola metrologiczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 728 14.1.4 Częstość wykonywania okresowych badań na terenach budowy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 730 14.2 Badanie ciągłości połączeń przewodów ochronnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 730 14.3 Pomiary rezystancji izolacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 731 14.4 Badanie samoczynnego wyłączenia w instalacjach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 735 14.4.1 Badanie samoczynnego wyłączenia zwarcia w instalacjach z zabezpieczeniami zwarciowymi bez wyłączników różnicowoprądowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 735 9 14.5 Ogólne warunki wykonywania badań instalacji z wyłącznikami różnicowoprądowymi . . . . . . . . . . . . . . . . . 737 14.6 Pomiar prądów upływowych w instalacji elektrycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 741 14.7 Pomiar rezystancji podłogi i ścian . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 741 14.8 Spadek napięcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 742 14.9 Pomiar rezystancji uziemienia i rezystywności gruntu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 743 14.10 Badania zespołów prądotwórczych (ZP) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 746 14.11 Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla transformatorów elektroenergetycznych . . . . . . . . . . . . . . . 752 14.12 Pomiary eksploatacyjne baterii kondensatorów statycznych w układach kompensacji mocy biernej o napięciu znamionowym do 1 kV . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 756 14.13 Pomiary eksploatacyjne urządzeń napędowych o napięciu znamionowym do 1 kV . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 758 14.14 Badanie ochrony przeciwporażeniowej przez samoczynne wyłączenie zasilania w obwodach zasilanych przez UPS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 759 14.15 Badanie i pomiary baterii akumulatorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 762 LITERATURA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 765 ZAŁĄCZNIKI. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 773 Załącznik 1 Tabele doboru kabli i przewodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 775 Załącznik 2 Symbole graficzne stosowane w schematach elektrycznych i mapach geodezyjnych (wybrane) . . . 811 Załącznik 3 Tabele rezystancji i reaktancji transformatorów, linii napowietrznych i kabli (wybranych) . . . . . . . . . . 825 Załącznik 4 Przegląd i kontrola instalacji elektrycznych i instalacji (urządzeń) piorunochronnych w budynku . . . 827 Załącznik 5 Ochrona sprzętu i urządzeń elektrycznych przez obudowy. Kodowanie barwami elementów manipulacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 842 Załącznik 6 Wybrane definicje z zakresu elektryki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 845 Załącznik 7 Zasady udzielania świadectw kwalifikacyjnych D i E . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 854 Załącznik 8 Charakterystyki wybranych aparatów elektrycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 861 Załącznik 9 Prawne aspekty wykonywania pomiarów ochronnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 880 Załącznik 10 Tabele pomocnicze do oceny skuteczności samoczynnego wyłączenia zasilania . . . . . . . . . . . . . . . 890 DODATKI. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 895 Dodatek 1 Ochrona odgromowa obiektów budowlanych oraz ochrona przepięciowa w instalacjach elektrycznych obiektów budowlanych (zagadnienia wybrane) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 897 Dodatek 2 Wzajemne sytuowanie obiektów budowlanych i sieci elektroenergetycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 938 Dodatek 3 Podstawy projektowania ogrzewania elektrycznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 979 Dodatek 4 Instalacje elektryczne w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem oraz wentylacja w pomieszczeniach ładowania akumulatorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1012 Dodatek 5 Pożary w pomieszczeniach i krzywe symulujące pożary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1045 Dodatek 6 Wymagania dotyczące instalowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1057 Dodatek 7 Oświetlenie awaryjne w budynkach oraz wymagania dotyczące zasilania awaryjnego w tunelach komunikacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1061 Dodatek 8 Zagrożenie pożarowe oraz porażeniowe pochodzące od ograniczników przepięć (SPD) . . . . . . . . . 1081 Dodatek 9 Zasady projektowania sterowań instalacjami do odprowadzania dymu i ciepła . . . . . . . . . . . . . . . . . 1092 Dodatek 10 Ochrona pożarowa kanałów i tuneli kablowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1116 Dodatek 11 Zasilanie pompowni przeciwpożarowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1142 Dodatek 12 Wyłącznik selektywny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1160 Dodatek 13 Obliczanie energii zapotrzebowanej przez oświetlenie wbudowane dla potrzeb charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno-użytkową . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1176 Dodatek 14 Zasady opracowywania instrukcji techniczno-ruchowej dla rozdzielnic SN i WN . . . . . . . . . . . . . . . . 1186 Dodatek 15 Przykłady specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych – płyta CD

DOKŁADNOŚĆ REALIZACJI A...

52,50 zł Cena
Niniejsza monografia stanowi wkład w publikacje na temat technologii budowania, realizowanych w latach 1955–1995, tj. wielkiej płyty. Substancja mieszkaniowa tej technologii stanowiła 50% zabudowy kraju, a problemy z nią związane były i narastają, stąd połączenie wyników badań z czasów realizacji i ostatnich badań technicznych i ankietowych pozwoliło na nowo spojrzeć na zasadność modernizacji tego rodzaju zasobów mieszkaniowych. W wyniku badań dokładności realizacji budynków wielkopłytowych zastosowano nową – w tamtych latach – metodę montażu wymuszonego, którą wprowadzono w trzech systemach prefabrykowanych: WWP,W-70 i Wk-70, obejmujących terytorium całego kraju. Niniejsza książka zawiera porównanie metod: montażu swobodnego z metodą montażu wymuszonego. Termomodernizacja budynków z wielkiej płyty zamknęła problem niedokładności montażu ścian zewnętrznych i stropów – zlikwidowano przewiewanie i przemakanie przez spoiny na styku prefabrykatów – obecnie w większości są one zamknięte ciągłą warstwą termomodernizacji. Jednak za pomocą analizy współczesnych pomiarów termowizyjnych wykazano, że nadal pozostały błędy projektowe i wykonawcze, które wskazały newralgiczne punkty w budynkach, jakie należy jeszcze poprawić. Badania termowizyjne winny być cykliczne (przynajmniej raz na pięć lat), bo dzięki nim można monitorować na bieżąco pozostawione problemy „ucieczki ciepła” z budynku. W monografii zawarto informacje, które mają za zadanie uzmysłowić czytelnikowi (użytkownikowi, projektantowi czy zarządcy lub władzom gminy) z jakim rodzajem zasobów mieszkaniowych mają do czynienia i w jaki sposób można je modernizować (przebudowywać, nadbudowywać, uzupełniać we współczesne urządzenia techniczne, itp.). Zanim podjęte zostaną jakiekolwiek działania na terenach polskich blokowisk, należałoby zadać sobie następujące pytanie: czy dokładność realizacji i stan techniczny uzasadnia potrzebę przebudowy budynków z wielkiej płyty? Autorki tej monografii często spotykają się z takim pytaniem ze strony inwestorów, zarządców, osób zajmujących się pośrednictwem czy wyceną nieruchomości. Mniej zainteresowani tym tematem wydają się deweloperzy i osoby z różnych kręgów społecznych i politycznych. Ich zdaniem najprościej byłoby wielką płytę rozebrać – tak jak to robią w Niemczech… Ale czy dokładność wykonania wielorodzinnych budynków prefabrykowanych jest na tyle zła, aby faktycznie można by lub wręcz należało je w Polsce wyburzać? Jako inżynierowie, nauczyciele akademiccy i osoby biorące udział zarówno w projektowaniu, realizacji obiektów prototypowych, jak i eksploatacji budynków wielkopłytowych, a także byli, bądź obecni mieszkańcy budynków prefabrykowanych, w tej monografii, chcemy wyrazić swoją opinię wywodzącą się z badań „in situ”, niepublikowanych materiałów archiwalnych i wiedzy praktycznej. W tym celu połączyłyśmy wiedzę i techniki dwóch pokoleń, które – mamy nadzieję – przyczynią się do spojrzenia na to „betonowe dziedzictwo” w szerszym kontekście niż tylko materiał budowlany zanieczyszczający środowisko. Chcemy dostrzec zarówno fakty z okresu realizacji budynków prefabrykowanych, jak i przedstawić współczesne deklaracje społeczne mieszkańców blokowisk, bez których poprawa „życia między budynkami” i dalsze działania niezbędne do obniżenia kosztów eksploatacyjnych są praktycznie niemożliwe.

WENTYLACJA DACHÓW I...

71,40 zł Cena
Słowo wstępne Podstawą wiedzy, którą postanowiłem usystematyzować w tej książce, są doświadczenia zdobyte w wyniku rozstrzygania reklamacji, a także podczas prowadzonych z inwestorami i projektantami konsultacji dotyczących zastosowania materiałów dachowych. Od lat bowiem zajmuję się zawodowo techniką zastosowań materiałów dachowych. Wielokrotnie rozpatrywałem reklamacje zgłaszane dekarzom lub producentom materiałów pokryciowych dotyczące pojawiania się zacieków we wnętrzach dachów. Uszczelnianie dachów przez dekarzy w wyniku zgłaszanych reklamacji było nieskuteczne i zacieki pojawiały się nadal. Inwestorzy i wykonawcy nie zdawali sobie bowiem sprawy z tego, że główną przyczyną ich powstawania były skropliny zbierające się w wewnętrznych warstwach dachu. Skropliny powstają i gromadzą się w dachach z powodu braku właściwie zaprojektowanej i wykonanej wentylacji dachowej, tzn. takiej, która stale usuwa parę wodną z konstrukcji i termoizolacji dachu. A ponieważ panujący w Polsce zmienny klimat nasila zjawisko przenikania i skraplania się pary wodnej w przegrodach budowlanych, polskie dachy powinny być szczególnie starannie wentylowane. W Polsce bardzo wielu ludzi związanych z budownictwem wie o tym, że dachy wentyluje się w celu usunięcia z nich wilgoci, jednak projektanci i nadzór budowlany nie znają technik wentylowania dachów na tyle dobrze, by je z powodzeniem stosować i umiejętnie nadzorować. Brakuje polskiej literatury poświęconej tej problematyce. Uznałem więc, że zagadnienia dotyczące wentylacji dachów warto zebrać i uporządkować w jednej publikacji. Reklamacje są ogromnym źródłem informacji, pod warunkiem że chce się je starannie wyjaśnić i wykorzystać w celu lepszego poznania procesów zachodzących w dachach. W ciągu wielu lat pracy starałem się to robić, a wiedzę zdobytą w ten sposób – poszerzoną o informacje zaczerpnięte z rozproszonej literatury – przekazują w tej książce. Oprócz podstawowych zasad wentylowania dachów omówiłem w tej pozycji problemy nowoczesnych materiałów foliowych stosowanych w konstrukcjach dachowych. Uczyniłem to z kilku powodów. Po pierwsze: są to produkty, które powstały dzięki procesowi ciągłego ulepszania technik usuwania wilgoci za pomocą wentylacji dachów i ich działanie jest ściśle związane z tą techniką. Po drugie: w Polsce są one ciągle wadliwie stosowane mimo wieloletniej ich obecności na rynku budowlanym. Dzieje się tak m.in. dlatego, że wyroby foliowe zostały wprowadzone na rynek bez odpowiedniego przygotowania dotyczącego teorii wentylowania dachów. Nadal brakuje wyczerpujących informacji na ten temat. Jest wiele przyczyn tego stanu rzeczy. Jedną z nich jest to, że w okresie ich popularyzacji początkowe informacje o foliach i membranach były bardzo urywkowe. Pochodziły głównie od producentów wywodzących się z krajów o rozwiniętej kulturze technicznej, z dobrze funkcjonującymi wszystkimi instytucjami kształtującymi poziom budownictwa. Żaden z importerów nie miał przygotowanych informacji o wprowadzanych produktach dostosowanych do polskich realiów. Z tych więc powodów poświęciłem materiałom foliowym wiele uwagi, w tym odrębny rozdział, który jest też próbą stworzenia systematyki bogatej grupy folii i membran stosowanych w dachach. Oprócz tego omówiłem w niej niektóre występujące w Polsce problemy związane z powstawaniem w dachach skroplin. Mam nadzieję, że w ten sposób przysłuży się ona do popularyzacji techniki wentylowania dachów wśród projektantów, inżynierów budownictwa, dekarzy i inwestorów. Książka została skomponowana tak, aby można ją było czytać wyrywkowo w częściach dotyczących poszczególnych zagadnień. Zawiera wiele ilustracji, przy czym niektóre z rysunków są celowo powtórzone. Dotyczy to również najważniejszych tez książki – przytaczane są wielokrotnie, by nie było konieczne częste powracanie do poprzednich rozdziałów. Układ graficzny tej pozycji książkowej pozwala na dokonywanie ewentualnych notatek i uwag na marginesie, na którym zostały również zamieszczone hasła odsyłające do słownika oraz skróty najważniejszych informacji. Krzysztof Patoka grudzień 2009 r. SPIS TREŚCI: Słowo wstępne Słownik 1. Dlaczego wentyluje się dachy 1.1. Wprowadzenie 1.2. Skąd pochodzą para wodna i wilgoć 1.3. Mechanizm powstawania skroplin 1.4. Jak ze skroplin powstają zacieki 1.5. Powstawanie skroplin na etapie układania termoizolacji 1.6. Uzasadnienie wentylowania dachów 2. Ogólne zasady wentylacji dachów 2.1. Dach wentylowany 2.2. Ciąg termiczny 2.3. Siły pochodzące od wiatru 2.4. Kąt nachylenia połaci dachu wentylowanego 2.5. Cykle przepływu pary wodnej przez dach 3. Wentylacja dachów o nachyleniu 0–15° 3.1. Klasyfikacja dachów według ich nachylenia oraz mechanizmów funkcjonowania wentylacji 3.2. Podstawowe zasady wentylacji dachów o nachyleniu 0–15° 3.3. Wentylacja dachów i stropodachów o nachyleniu ok. 15° (26,8%) 3.4. Otwory wentylacyjne 4. Wentylacja dachów pochyłych 4.1. Dach wentylowany a pokrycie wentylowane 4.2. Zależność między rodzajem pokrycia a sposobem wentylowania 4.3. Związek szczelności pokryć z wentylowaniem dachów 4.4. Wentylacja dachu w zależności od miejsca ułożenia termoizolacji 4.5. Wentylacja dachu w zależności od kształtu dachu 4.5.1. Metody wykonania szczelin wokół przeszkód typu kominy, okna dachowe i wyłazy 4.5.2. Sposoby wykonania szczelin wokół naroży i koszy dachu 4.5.3. Metody wykonania szczelin wokół lukarn 4.5.4. Wnioski 4.6. Systemy usuwania wilgoci z dachów pochyłych 4.6.1. System wentylacji dachu, gdy poddasze jest niemieszkalne, dach i pokrycie wentylowane jednocześnie 4.6.2. System wentylacji dachu, gdy poddasze jest niemieszkalne, dach i pokrycie wentylowane oddzielnie 4.6.3. System wentylacji dachu, gdy poddasze jest mieszkalne, dach i pokrycie wentylowane 4.6.4. System wentylacji dachu, gdy poddasze jest mieszkalne, dach niewentylowany, a pokrycie wentylowane 4.6.5. System wentylacji dachu, gdy poddasze jest niemieszkalne, dach wentylowany, a pokrycie niewentylowane 4.6.6. System wentylacji dachu, gdy poddasze jest mieszkalne, dach wentylowany, a pokrycie niewentylowane 4.6.7. System wentylacji dachu, gdy poddasze jest niemieszkalne, dach niewentylowany, a pokrycie wentylowane 4.6.8. System wentylacji dachu dwusystemowego, gdy poddasze jest mieszkalne, dach niewentylowany, a pokrycie wentylowane 5. Wymiary szczelin wentylacyjnych 5.1. Teoretyczna wysokość szczelin wentylacyjnych 5.2. Ekwiwalentna dyfuzyjnie grubość warstwy powietrza Sd 5.3. Praktyczna wysokość szczelin wentylacyjnych 5.4. Wysokość warstw wentylacyjnych w dachach o nachyleniu 10–20°  6. Wlot i wylot szczeliny wentylacyjnej 6.1. Wlot szczeliny wentylacyjnej 6.2. Wlot szczeliny w okapie dachu pochyłego 6.3. Wylot szczeliny wentylacyjnej w kalenicy i narożu dachu pochyłego 6.4. Wybór osłon wlotów i wylotów szczelin wentylacyjnych dachów pochyłych 6.5. Jak powinno się wybierać uszczelnienia gąsiorów 7. Elastyczne wyroby wodochronne w dachach i stropodachach 7.1. Folie w dachach wentylowanych i niewentylowanych 7.2. Nazewnictwo elastycznych wyrobów wodochronnych 7.3. Podstawowe parametry MWK 7.3.1. Paroprzepuszczalność 7.3.2. Gramatura (masa powierzchniowa) 7.3.3. Wytrzymałość na rozrywanie 7.3.4. Odporność na promieniowanie UV 7.3.5. Wytrzymałość na temperatury 7.3.6. Odporność na działanie słupa wody – wodoodporność 7.4. Paroizolacje 7.4.1. Rodzaje paroizolacji 7.4.2. Układanie paroizolacji 8. Remont dachu okazją do jego ulepszenia 8.1. Wymiana pokrycia podczas ocieplania dachu 8.2. Wykonanie wentylacji od strony poddasza 8.3. Przykład wykonania wentylacji w poprawianym dachu 9. Najczęstsze problemy dotyczące wentylacji dachów 9.1. Wprowadzenie 9.2. Problemy z okapami 9.3. Wentylacja blachodachówki 9.4. Skropliny w dachach dwusystemowych (częściowo izolowanych) 9.5. Wymiary szczelin wentylacyjnych 9.6. Wentylacja dachów o niskim nachyleniu 9.7. Papa na deskowaniu czy membrana wstępnego krycia 10. Szron na dachu Bibliografia Autorstwo ilustracji

WENTYLACJA POŻAROWA....

29,40 zł Cena
WSTĘP Pożar, czyli niekontrolowane spalanie materiałów palnych, niesie ze sobą nie tylko stratę dóbr materialnych, ale stać się też może przyczyną utraty zdrowia i życia. Z tych powodów konieczne jest stosowanie takich środków zapobiegawczo-ochronnych, które w przypadku powstania zagrożenia ograniczą możliwość rozprzestrzeniania się pożaru i zmniejszą ryzyko wystąpienia niepożądanych następstw. Skuteczna ochrona przeciwpożarowa obiektów budowlanych wymaga zastosowania odpowiedniego systemu pożarowego. Zazwyczaj w skład takiego systemu wchodzą elementy: detekcji pożaru, ostrzegawczo-sygnalizacyjne, tzw. alarmowe, zapobiegające zadymieniu dróg ewakuacyjnych, oddymiania i odprowadzania ciepła, tłumienia ognia i jego gaszenia oraz zapobiegania rozprzestrzenianiu się pożaru. Projektując i wybierając system pożarowy budynku, należy rozważnie przeanalizować rodzaj zastosowanego zabezpieczenia pożarowego. Z uwagi na bezpieczeństwo osób przebywających w pomieszczeniach ważne jest, aby podczas pożaru możliwe było przeprowadzenie skutecznej akcji ratowniczo-ewakuacyjnej, dlatego istotnym elementem projektowania jest zapewnienie w obiekcie objętym pożarem sprawnych dróg ewakuacji. W tym aspekcie bardzo ważną funkcję pełni wentylacja pożarowa, która jest tematem niniejszego poradnika, będącego uzupełnieniem istniejącej na rynku wydawniczym literatury tematu. Poradnik powstał na bazie artykułów autora opublikowanych w miesięczniku Rynek Instalacyjny. Na jego treść składają się zagadnienia dotyczące realizacji technicznych sposobów zapobiegania rozprzestrzenianiu się pożarów, a w szczególności ochrony przed zadymieniem dróg ewakuacyjnych w budynkach i tunelach. Tematyka opracowania została usystematyzowana w taki sposób, aby rozpoczynała się od zapoznania Czytelnika z podstawowymi informacjami dotyczącymi przebiegu pożaru, przepływu dymu i gazów spalinowych oraz zagrożeń spowodowanych niekontrolowanym spalaniem. W dalszej części poradnika przedstawiono i omówiono przykłady wentylacji pożarowej budynków i tuneli, natomiast na zakończenie zaprezentowano wymagania ppoż., które powinny spełniać instalacje wentylacji mechanicznej. Będę usatysfakcjonowany, jeżeli poradnik okaże się przydatny dla projektantów i instalatorów oraz użytkowników instalacji, studentów i słuchaczy kierunków związanych z pożarnictwem i wentylacjąobiektów budowlanych, a także dla każdego Czytelnika zainteresowanego zagadnieniami pożarowymi i wentylacyjnymi. Mam nadzieję, że po przeczytaniu tego opracowania kwestie związane z wentylacją pożarową staną się bardziej zrozumiałe. Czy wybór zaprezentowanego materiału jest trafny, a sposób jego przedstawienia właściwy i zrozumiały – pozostawiam ocenie Czytelników. Jestem wdzięczny za cenne uwagi i spostrzeżenia pojawiające się w trakcie pisania i redagowania publikacji, a wszystkim, którzy przyczynili się do jej wydania – dziękuję. Szczególne słowa podziękowania za owocną współpracę kieruję do Wydawnictwa. Autor SPIS REŚCI: Wstęp 4 Przebieg pożaru i przepływ dymu 5 Zagrożenia powodowane przez pożar 5 Przebieg pożaru oraz kierunek przepływu gazów spalinowych i dymu 7 Bezpieczeństwo pożarowe 13 Zadania wentylacji pożarowej 17 Oddymianie grawitacyjne 18 Oddymianie mechaniczne 19 Przykłady rozwiązań wentylacji pożarowej w budynkach 21 Oddymianie pomieszczeń wielkokubaturowych 21 Oddymianie pomieszczeń zagrożonych wybuchem 26 Oddymianie podziemnych kondygnacji budynku 27 Oddymianie dróg komunikacyjnych w budynkach wysokich 28 Oddymianie dróg ewakuacyjnych w garażach 40 Oddymianie szybów windowych 42 Wentylacja tuneli komunikacyjnych 44 Systemy wentylacji mechanicznej tuneli 50 Przykładowe rozwiązania wentylacji 53 Wymagania przeciwpożarowe stawiane instalacjom wentylacyjnym 56 Podstawowe wymagania ppoż. wobec instalacji wentylacyjnych 57 Podsumowanie 62

WYKONYWANIE POMIARÓW...

40,95 zł Cena
Stan prawny na 1 stycznia 2010 r. Kolejny, już siódmy, zeszyt z serii „Zeszyty dla elektryków”, tym razem autorstwa Fryderyka Łasaka, zawiera wskazówki dotyczące wykonywania pomiarów odbiorczych i okresowych w instalacjach niskiego napięcia. Od 1 stycznia 1992 r. obowiązują postanowienia wieloarkuszowej Polskiej Normy PN-92/E-05009 (obecnie PN-IEC 60364 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych), będącej ścisłym odpowiednikiem międzynarodowej normy wieloarkuszowej IEC 364 o identycznym tytule, zakresie, treści i układzie. Wieloarkuszowa norma PN-IEC 60364 jest ostatnio nowelizowana i poszczególne arkusze wydawane są jako dokumenty harmonizacyjne (HD) – w Polsce jako PN-HD 60364. Przedmiotowa norma przewiduje następujące rodzaje ochrony: § równoczesna ochrona podstawowa i przy uszkodzeniu przez stosowanie bardzo niskich napięć bezpiecznych, § ochrona podstawowa (poprzednio ochrona przed dotykiem bezpośrednim), § ochrona przy uszkodzeniu (poprzednio ochrona przed dotykiem pośrednim), § ochrona przed skutkami termicznymi, § ochrona przeciwpożarowa,

WYMAGANIA TECHNICZNE DLA...

47,15 zł Cena
Od instalacji elektrycznych wymaga się by były funkcjonalne, trwałe, estetyczne oraz bezpieczne w użytkowaniu. Bezpieczeństwo użytkowania instalacji elektrycznych niskiego napięcia sprowadza się do zapewnienia ochrony przed następującymi podstawowymi zagrożeniami: – porażeniem prądem elektrycznym, – prądami przeciążeniowymi i zwarciowymi, – przepięciami łączeniowymi i pochodzącymi od wyładowań atmosferycznych, – skutkami cieplnymi. Skuteczność ochrony przed wyżej wymienionymi zagrożeniami zależy od zastosowanych w instalacjach elektrycznych rozwiązań oraz środków technicznych. W Polsce, w miastach i na wsi, istnieje ponad 11 milionów mieszkań oraz ponad 2 miliony gospodarstw rolniczych i ogrodniczych. Instalacje elektryczne w tych obiektach, z wyjątkiem budowanych w ostatnich latach, nie odpowiadają wymaganiom „Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [DzU Nr 75/2002, poz. 690; DzU Nr 109/2004, poz. 1156] oraz wymaganiom normy PN-IEC 60364 „Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych”. Są to instalacje elektryczne nie w pełni sprawne, będące źródłem wyżej wymienionych zagrożeń. Istnieje w związku z tym konieczność modernizacji instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych, w tym szczególnie w mieszkaniach i budynkach mieszkalnych oraz w gospodarstwach rolniczych i ogrodniczych. W instalacjach modernizowanych i przebudowywanych lub nowo budowanych należy zapewnić konieczność realizacji nowych, preferowanych rozwiązań, które są objęte wymaganiami „Warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie” oraz wymaganiami Polskich Norm, powołanych w tych Warunkach Technicznych, w tym przede wszystkim wymaganiami normy PN-IEC 60364 „Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych”. Pozostałe normy oraz opracowania techniczne można stosować w projektowaniu i budowie, zgodnie z ustawą Prawo budowlane, jako zasady wiedzy technicznej [DzU Nr 156/2006, poz. 1118 z późniejszymi zmianami]. Do tych norm i opracowań należą między innymi: – Normy wydane przez Stowarzyszenie Elektryków Polskich, a w tym: • N SEP-E-001 Sieci elektroenergetyczne niskiego napięcia. Ochrona przeciwporażeniowa. • N SEP-E-002 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Instalacje elektryczne w obiektach mieszkalnych. Podstawy planowania. • N SEP-E-003 Elektroenergetyczne linie napowietrzne. Projektowanie i budowa. Linie prądu przemiennego z przewodami pełnoizolowanymi oraz z przewodami niepełnoizolowanymi. • N SEP-E-004 Elektroenergetyczne i sygnalizacyjne linie kablowe. Projektowanie i budowa. – Warunki Techniczne Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych wydane przez Instytut Techniki Budowlanej, Warszawa ul. Filtrowa 1, a w tym: • Warunki Techniczne Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych. Część D: Roboty Instalacyjne. Zeszyt 1. Wydanie II. Instalacje elektryczne i piorunochronne w budynkach mieszkalnych. • Warunki Techniczne Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych. Część D: Roboty Instalacyjne. Zeszyt 2. Instalacje elektryczne i piorunochronne w budynkach użyteczności publicznej. Przytoczone wyżej przepisy techniczne, normy oraz opracowania wymagają, aby w modernizowanych i przebudowywanych lub nowo budowanych instalacjach elektrycznych niskiego napięcia w budynkach były stosowane rozwiązania i środki techniczne przedstawione w poniższej publikacji. SPIS TREŚCI: Wstęp 9 1. Układy sieci 11 2. Połączenia wyrównawcze główne i dodatkowe (miejscowe) 15 3. Uziomy 19 4. Zasady ochrony przeciwporażeniowej 21 4.1. Rodzaje ochron przeciwporażeniowych 23 4.1.1. Ochrona przed dotykiem bezpośrednim (ochrona podstawowa) 24 4.1.2. Ochrona przed dotykiem pośrednim (ochrona przy uszkodzeniu) 24 4.1.3. Równoczesna ochrona przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim 25 4.1.4. Ochrona przed dotykiem pośrednim (ochrona przy uszkodzeniu) przez zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania 26 4.2. Warunki stosowania urządzeń elektrycznych, w tym opraw oświetleniowych o określonych klasach ochronności, zapewniające ochronę przed porażeniem prądem elektrycznym 33 4.3. Urządzenia ochronne różnicowoprądowe 33 4.4. Instalacje elektryczne w warunkach zwiększonego zagrożenia porażeniem prądem elektrycznym 38 4.4.1. Pomieszczenia wyposażone w wannę lub/i basen natryskowy 38 4.4.2. Baseny pływackie i inne 41 4.4.3. Tereny budowy i rozbiórki 44 4.4.4. Gospodarstwa rolnicze i ogrodnicze 50 4.4.5. Przestrzenie ograniczone powierzchniami przewodzącymi 51 4.4.6. Urządzenia przetwarzania danych 51 4.4.7. Kempingi i pojazdy wypoczynkowe 52 4.4.8. Pomieszczenia i kabiny zawierające ogrzewacze sauny 54 4.4.9. Instalacje oświetleniowe o bardzo niskim napięciu 55 4.4.10. Instalacje oświetlenia zewnętrznego 56 4.4.11. Wystawy, pokazy i stoiska 57 5. Zasady ochrony przed prądem przetężeniowym 59 5.1. Zabezpieczenia przeciążeniowe 59 5.2. Zabezpieczenia zwarciowe 60 5.3. Zabezpieczenia przeciążeniowo-zwarciowe 61 5.4. Zabezpieczenia przewodów fazowych 62 5.5. Zabezpieczenie przewodu neutralnego N w układzie sieci TT i TN 62 5.6. Rozłączanie i załączanie przewodu neutralnego 5.7. Selektywność (wybiórczość) zabezpieczeń 62 5.7.1. Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu bezpieczników topikowych 62 5.7.2. Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu bezpiecznika topikowego z wyłącznikiem nadprądowym 64 5.7.3. Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu dwóch wyłączników nadprądowych 67 6. Zasady ochrony przeciwprzepięciowej 71 7. Zasady ochrony przed skutkami doziemień w sieciach wysokiego napięcia 75 7.1. Stacja transformatorowa z bardzo dobrze uziemionymi częściami przewodzącymi dostępnymi 77 7.2. Systemy uziemień w sieci niskiego napięcia 77 8. Zasady ochrony przed skutkami oddziaływania cieplnego wywołanego przez instalacje i urządzenia elektryczne 81 8.1. Ochrona przeciwpożarowa 81 8.2. Ochrona przed poparzeniem 82 8.3. Ochrona przed przegrzaniem 83 9. Systemy i rozwiązania instalacji elektrycznych w budynkach 85 9.1. Systemy instalacji elektrycznych 85 9.2. Prowadzenie instalacji elektrycznych 86 9.3. Przyłączanie urządzeń elektrycznych do instalacji 86 9.4. Połączenia przewodów elektrycznych 87 9.5. Oznaczanie żył kabli i przewodów kolorami 88 9.6. Instalacje elektryczne prowadzone w podłożu i na podłożu palnym 89 9.6.1. Prowadzenie instalacji elektrycznych wewnątrz ścian i przegród budowlanych w przestrzeni pomiędzy płytami okładzinowymi, a także w przestrzeni pomiędzy stropem a sufitem podwieszanym (sprzęt i osprzęt instalacyjny w wykonaniu podtynkowym) 89 9.6.2. Prowadzenie instalacji elektrycznych po wierzchu ścian i przegród budowlanych (sprzęt i osprzęt instalacyjny w wykonaniu natynkowym, obudowany z każdej strony)90 9.6.3. Prowadzenie instalacji elektrycznych w meblach 91 9.7. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu 91 9.8. Oświetlenie awaryjne zapasowe i ewakuacyjne 93 10. Instalacje elektryczne w mieszkaniach i budynkach mieszkalnych 95 10.1. Przyłączanie instalacji elektrycznej do sieci elektroenergetycznej 95 10.2 Przewody i sposoby ich prowadzenia w wewnętrznych liniach zasilających 96 10.3. Instalacje zasilające odbiory administracyjne 98 10.4. Obwody odbiorcze instalacji elektrycznych w mieszkaniach 98 10.5. Instalacje telekomunikacyjne 100 10.6. Ochrona przeciwporażeniowa 100 10.7. Zasady wyznaczania mocy zapotrzebowanej dla mieszkań i budynków mieszkalnych 101 10.8. Kompensacja mocy biernej indukcyjnej 102 10.9. Modernizacja instalacji elektrycznych w budynku mieszkalnym 108 11. Użytkowanie instalacji elektrycznych i piorunochronnych 109 11.1. Pomiar ciągłości przewodów ochronnych, w tym głównych i dodatkowych(miejscowych)połączeń wyrównawczych oraz pomiar rezystancji przewodów ochronnych 110 11.2. Pomiar rezystancji izolacji instalacji elektrycznej 112 11.3. Pomiary rezystancji izolacji w poszczególnych rodzajach obwodów oraz w kablach 112 11.3.1. Pomiary rezystancji izolacji kabli o napięciu do 1 kV 113 11.3.2. Badanie oddzielenia od siebie obwodów 114 11.4. Pomiar rezystancji izolacji podłóg i ścian 115 11.5. Pomiar rezystancji uziomu 115 11.6. Sprawdzenie skuteczności ochrony przed dotykiem pośrednim (ochrony przy uszkodzeniu)przez samoczynne wyłączenie zasilania 116 11.6.1. Układ sieci TN 116 11.6.2. Układ sieci TT 118 11.6.3. Układ sieci IT 118 11.7. Sprawdzanie działania urządzeń ochronnych różnicowoprądowych 119 11.8. Wzory protokółów z przeprowadzonych badań instalacji elektrycznych 121 11.8.1. Protokół badań odbiorczych instalacji elektrycznych 121 11.8.2. Tablica I. Badania odbiorcze, oględziny 122 11.8.3. Tablica II. Badania odbiorcze, pomiary i próby 123 11.8.4. Wzory protokółów z pomiarów w instalacjach elektrycznych 124 11.9. Badania techniczne i pomiary kontrolne urządzenia piorunochronnego 128 Literatura 131 Dodatki 137 Dodatek 1. – Silniki elektryczne 139 Dodatek 2. – Zespoły prądotwórcze oraz zasilacze UPS w układach zasilania awaryjnego 152 Dodatek 3. – Ochrona odgromowa budynków 17

ZESPOŁY PRĄDOTWÓRCZE W...

33,08 zł Cena
W wielu obiektach budowlanych konieczne jest projektowanie układów zasilających o zwiększonej pewności dostaw energii elektrycznej. Do obiektów takich należy zaliczyć banki, centra przetwarzania informacji, szpitale, komendy policji, straż pożarną, obiekty łączności, kompleksy wojskowe itp. Niejednokrotnie zastosowanie zasilania dwustronnego z sieci elektroenergetycznej jest niewystarczające i należy instalować dodatkowe źródło energii w postaci zespołu prądotwórczego. Rozwiązanie takie jest poprawne pod warunkiem spełnienia podstawowych zasad współpracy zespołu prądotwórczego z siecią elektroenergetyczną oraz zachowania ochrony przeciwporażeniowej w zasilanych odbiornikach energii elektrycznej, przy zasilaniu z sieci elektroenergetycznej oraz zespołu prądotwórczego (ZP). Doświadczenie wyniesione przez autora z prowadzonych kontroli w różnych obiektach wojskowych podczas pracy w Wojskowej Inspekcji Gospodarki Energetycznej pozwala wyciągnąć wniosek, że właściciele lub zarządcy budynków instalują zespoły prądotwórcze bez uzgodnienia z właścicielem sieci elektroenergetycznej oraz bez sprawdzenia warunków zasilania odbiorników z awaryjnego źródła zasilania, którym jest ZP. Często instalowany zespół prądotwórczy nie pokrywa zapotrzebowanej mocy przez odbiorniki oraz nie spełnia podstawowych zasad ochrony przeciwporażeniowej. SPIS TREŚCI 1. Wstęp 7 2. Zjawiska fizyczne występujące w generatorze podczas zwarć 8 3. Wyznaczanie parametrów zwarciowych generatora dla celów ochrony przeciwporażeniowej 10 4. Obliczanie zwarć jednofazowych i ocena skuteczności ochrony przeciwporażeniowej przez samoczynne wyłączenie w instalacjach projektowanych. Wymagania dotyczące uziemiania zespołu prądotwórczego 12 5. Układy współpracy zespołu prądotwórczego z siecią elektroenergetyczną 18 6. Wymagania dotyczące instalowania zespołów prądotwóczych 20 6.1. Warunki przyłączania 20 6.2. Warunki zabudowy 20 6.3. Projekt budowlany instalacji 20 6.4. Instrukcja ruchu i eksploatacji agregatu prądotwórczego (współpracy z siecią energetyki zawodowej) 21 6.5. Odbiór techniczny 22 7. Ocena skuteczności samoczynnego wyłączenia w eksploatowanych instalacjach zasilanych z zespołu prądotwórczego 23 8. Badania zespołu prądotwórczego 26 8.1. Pomiar rezystancji izolacji 26 8.2. Pomiar prądu upływu 28 8.3. Pomiar rezystancji przejścia pomiędzy dostępnymi częściami metalowymi 28 8.4. Pomiar rezystancji uziemienia 29 8.5. Pozostałe pomiary 30 ZAŁĄCZNIK Przykładowa instrukcja współpracy zespołu prądotwórczego z siecią elektroenergetyczną zakładu energetycznego 32 DODATKI Dodatek 1.: Dobór mocy zespołu prądotwórczego 41 Dodatek 2.: Przykładowe układy zasilania awaryjnego 66 Dodatek 3.: Wymagania dotyczące instalowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu 70 Dodatek 4.: Uzgadnianie projektu budowlanego pod względem przeciwpożarowym 73 Dodatek 5.: Projektowanie i badanie ochrony przeciwporażeniowej przez samoczynne wyłączenie zasilania w obwodach o układzie zasilania TN, zasilanych poprzez UPS 75 Literatura 78 PROJEKT Uproszczony projekt zasilania awaryjnego pomp pożarowych 80

JAK WYKONAĆ TARAS I DACH...

25,73 zł Cena
Taras to element konstrukcyjny budynku niewątpliwie podwyższający jego wartość użytkową. Możliwości jego wykorzystania są ogromne, od miejsca przeznaczonego na wypoczynek do powiększenia powierzchni np. salonu. Aby jednak ten modny obecnie element nie sprawiał użytkownikowi kłopotów, konieczne jest rozwiązanie wielu niełatwych problemów, zarówno projektowych, jak i wykonawczych. Punktem wyjścia do prawidłowego zaprojektowania tarasu jest: precyzyjne określenie funkcji, jaką ma pełnić w przyszłości, analiza schematu konstrukcyjnego, określenie obciążeń i czynników destrukcyjnych, a następnie na tej podstawie przyjęcie poprawnych technicznie rozwiązań materiałowo-konstrukcyjnych (będą to systemowe izolacje przeciwwilgociowe, izolacje termiczne, urządzenia odwadniające, wreszcie systemowe rozwiązania materiałowe ochrony strukturalnej i powierzchniowej). Spis treści Wstęp 7 Przykłady rozwiązań 9 Tarasy 9 Dachy zielone 10 Projektowanie i wykonywanie tarasów 13 Tarasy naziemne 14 Tarasy nad pomieszczeniami 15 Układ warstw 15 Dylatacje, balustrady, okap 18 Drenażowe odprowadzenie wody 19 Projektowanie i wykonywanie dachów zielonych 23 Rodzaje zazielenienia 23 Zazielenienie ekstensywne 23 Zazielenienie intensywne niskie 24 Zazielenienie intensywne wysokie 24 Struktura dachu zielonego 24 Hydroizolacja 27 Termoizolacja 28 Warstwa drenażowa 28 Warstwa wegetacyjna 29 Warstwa filtracyjna 29 Warstwa ochronna 30 Warstwa chroniąca przed przenikaniem korzeni 30 Warstwa rozdzielająca 30 System nawadniania i odwodnienia 30 Podsumowanie 33 Literatura 35 Przegląd systemów i produktów do hydroizolacji tarasów 36 Przegląd systemów dachów zielonych 40

INSTALACJE SŁONECZNE....

15,23 zł Cena
Od REDAKCJI Publikacja przeznaczona jest dla inwestorów, projektantów oraz instalatorów montujących instalacje słoneczne. Zawiera wskazówki, od czego inwestor powinien rozpocząć inwestycję, jak unikać pułapek czyhających na projektantów podczas projektowania instalacji i doboru jej elementów oraz jak ustrzec się błędów w trakcie montażu. Książka powstała na podstawie cyklu artykułów autorstwa dr. inż. Jerzego Chodury (Sun Engineering) publikowanych w miesięczniku „Rynek Instalacyjny”. Praktyczne wytyczne pochodzące z tych artykułów zebrane w jedną całość stanowią nową jakość. Jest to też lektura godna uwagi w kontekście zbliżającego się terminu wprowadzenia systemu potwierdzania kwalifikacji instalatorów m.in. systemów ciepła słonecznego i systemów fotowoltaicznych zgodnie z wymaganiami dyrektywy 2009/28/WE o odnawialnych źródłach energii (tzw. dyrektywy OZE). Szczególnie dużo miejsca poświęcono projektowaniu, doborowi i wykonawstwu dużych instalacji solarnych, wymagających wiedzy znacznie wykraczającej poza tę, która wystarcza do poprawnego wykonania domowych instalacji. Wiele dużych instalacji solarnych do przygotowania ciepłej wody użytkowej powstałych w naszym kraju nie osiąga optymalnych parametrów – z różnych przyczyn. Porady adresowane są też do inwestorów korzystających z dofinansowania inwestycji solarnych. Nie zawierają wskazówek, jak pozyskiwać te środki, ale na co zwracać uwagę, by jak najlepiej je spożytkować i uzyskać maksymalne korzyści w formie długiej i sprawnej eksploatacji systemu. Książka zawiera ponadto przykłady innowacyjnych rozwiązań konstrukcji kolektorów, instalacji oraz akumulacji ciepła. Instalacje solarne, w których energia zostanie odpowiednio zmagazynowana, mogą zaspokajać zapotrzebowanie na c.w.u. i wspomagać ogrzewanie przez cały rok kalendarzowy, również w okresie grzewczym. Są one coraz bardziej popularne, zwłaszcza w Niemczech. Na rynku pojawiły się już rozwiązania technologiczne, które umożliwiają zastosowanie energii słonecznej do nowych celów. Wykorzystywana może być ona w instalacji jako medium grzewcze i do wytwarzania energii elektrycznej, a także do zasilania klimatyzacji. W ostatnich latach powstało wiele indywidualnych rozwiązań z możliwością naprzemiennego lub jednoczesnego wykorzystania energii słonecznej do zasilania odbiorników energii. W książce podano też przykłady rozwiązań technicznych dużych zasobników akumulacyjnych, zarówno w postaci zbiorników, jak i przy wykorzystaniu naturalnych warunków geologicznych istniejących na danym terenie. SPIS TREŚCI 1. Konstrukcje i materiały kolektorów słonecznych.. 4 2. Wymagania jakościowe, badania i certyfikaty...... 8 3. Prawidłowy montaż kolektorów.......................... 13 4. Duże instalacje solarne........................................ 18 4.1. Duże instalacje – analiza realizacji................. 22 4.2. Magazynowanie energii w dużych instalacjach solarnych 27 5. Nowe rozwiązania techniczne kolektorów............ 33 6. Innowacyjne metody magazynowania i wykorzystywania energii słonecznej 38

INSTALACJE PRZECIWPOŻAROWE

56,18 zł Cena
Od autora W kolejnej publikacji z serii „Zeszyty dla elektryków” przybliżymy możliwości wykorzystania, zasady działania i podstawy projektowania instalacji stosowanych do zabezpieczania przeciwpożarowego budynków. Jednym z nadrzędnych celów, które należy uwzględnić podczas projektowania budynków, są wymagania, jakie powinien on spełnić w zakresie bezpieczeństwa pożarowego. Bezpieczeństwo pożarowe jest zagadnieniem bardzo złożonym, uwzględniającym wiele czynników zarówno typowo budowlanych, jak i instalacyjnych. Ponieważ instalacje przeciwpożarowe odgrywają w budynku bardzo istotną rolę, warto poznać ich elementy, zasadę działania i podstawy projektowania. Przepisy przeciwpożarowe wprowadziły definicję urządzeń przeciwpożarowych. Zgodnie z nią, są to urządzenia najczęściej stałe lub półstałe, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie, służące do wykrywania i zwalczania pożaru lub ograniczania jego skutków. W szczególności należą do nich stałe i półstałe urządzenia gaśnicze i zabezpieczające, czyli: • urządzenia wchodzące w skład dźwiękowego systemu ostrzegawczego (DSO), • system sygnalizacji pożarowej, w tym urządzenia sygnalizacyjno-alarmowe, • urządzenia odbiorcze alarmów pożarowych, • urządzenia odbiorcze sygnałów uszkodzeniowych, • instalacje oświetlenia ewakuacyjnego, • hydranty i zawory hydrantowe, • pompy w pompowniach przeciwpożarowych, • przeciwpożarowe klapy odcinające, • urządzenia oddymiające, • urządzenia zabezpieczające przed wybuchem, • drzwi i bramy przeciwpożarowe, o ile są wyposażone w systemy sterowania. Przepisy przeciwpożarowe nakazują wykonywanie wymienionych instalacji na podstawie odpowiednich projektów technicznych. Powinny one uwzględniać tzw. scenariusz rozwoju zdarzeń w czasie pożaru, czyli tak działać, być skonfigurowane i składać się z takich elementów, które zapewnią odpowiedni poziom ich funkcjonalności w przypadku pożaru lub innego zagrożenia. Dlatego projekty te wymagają stosownych uzgodnień i weryfikacji przez rzeczoznawców do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Ponadto poprawność wykonanych na ich podstawie instalacji powinna być potwierdzona odpowiednimi próbami i badaniami. Eksploatacja urządzeń przeciwpożarowych wymaga z kolei, aby były one poddawane przeglądom i prawidłowo konserwowane, zgodnie z zasadami określonymi w Polskich Normach dotyczących urządzeń przeciwpożarowych, w odnośnej dokumentacji techniczno-ruchowej oraz instrukcjach obsługi, w okresach i w sposób zgodny z instrukcją ustaloną przez producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku. Edward Skiepko SPIS TREŚCI Od autora 1. Instalacje sygnalizacji pożarowej 1.1. Wstęp 1.2. Wymagania przepisów 1.3. Zasada działania systemu sygnalizacji pożarowej 1.4. Elementy instalacji sygnalizacji pożaru 1.4.1. Charakterystyka i zasady doboru czujek pożarowych 1.4.2. Linie dozorowe 1.4.3. Pozostałe elementy instalacji wykrywania pożaru 1.4.4. Centralka sygnalizacji pożaru (CSP) 1.4.5. Alarmowanie w systemach sygnalizacji pożaru 1.5. Projektowanie instalacji sygnalizacji pożarowej 1.5.1. Stan prawny 1.5.2. Dokumentacja projektowa 1.6. Parametry systemów sygnalizacji pożarowej 1.7. Podział budynku na strefy nadzorowane 1.8. Oprzewodowanie w instalacji sygnalizacji pożarowej 1.9. Zasady nadzorowania obiektu liniami dozorowymi 1.10. Dobór i rozmieszczenie czujek 1.10.1. Liczba i rozmieszczenie czujek 1.10.2. Powierzchnia dozorowania i rozmieszczenie czujek 1.10.3. Zasady rozmieszczania i instalacji liniowych czujek dymu 1.10.4. Rozmieszczenie czujek w kanałach wentylacyjnych 1.10.5. Rozmieszczenie ręcznych ostrzegaczy pożarowych 1.11. Alarmy fałszywe 1.12. Zasady alarmowania i urządzenia alarmowe 1.13. Lokalizacja centrali sygnalizacji pożarowej 1.14. Zasilanie systemów sygnalizacji pożaru 1.15. Transmisja sygnałów do pożarowego alarmowego centrum odbiorczego 1.16. Uruchomienie i odbiór systemu 1.17. Urządzenia pomocnicze systemów sygnalizacji pożaru 1.18. Warunki odbioru instalacji sygnalizacji pożaru 1.19. Porównanie standardów projektowania 2. Instalacje do odprowadzania dymu i ciepła 2.1. Wymagania przepisów 2.2. Zadania urządzeń i instalacji oddymiających 2.3. Instalacje oddymiania grawitacyjnego 2.4. Zasada działania systemu oddymiania 2.5. Elementy instalacji oddymiającej 2.6. Instalacje zapobiegające zadymieniu – nadciśnieniowe 3. Instalacje zamknięć przeciwpożarowych 4. Dźwiękowe systemy ostrzegawcze (DSO) 4.1. Zadania dźwiękowego systemu ostrzegawczego 4.2. Wymagania wobec DSO 4.3. Podstawy akustyki 4.4. Wymagania dla głośników 4.5. Mikrofony 4.6. Zasada działania i budowa DSO 4.7. Wymagania do zasilania DSO 5. Zasilanie urządzeń elektrycznych funkcjonujących w czasie pożaru 5.1. Dobór przewodów i kabli według przepisów 5.2. Badania normowe 5.3. Wymagania techniczno-budowlane 5.4. Wytyczne zasilania urządzeń 5.5. Zabezpieczenia przeciwpożarowe instalacji elektrycznych 5.6. Tunele kablowe Literatura 6. Załączniki 6.1. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu 6.2. Ochrona przeciwpożarowa kanałów i tuneli kablowych 6.3. Dobór przewodów i/lub kabli do zasilania urządzeń ppoż. funkcjonujących w czasie pożaru 6.4. Pożary w pomieszczeniach i krzywe pożarowe symulujące pożary 6.5. Projekt instalacji zasilania i sterowania klap dymowych 6.6. Projekt zasilania kotłowni gazowej w budynku wielorodzinnym (w nim detekcja stężenia gazu oraz automatyczne odcinanie dopływu gazu) 6.7. Projekt instalacji sygnalizacji pożarowej 6.8. Zasady i przykłady tworzenia symboli elementów instalacji przeciwpożarowych

JAK SKUTECZNIE OSUSZYĆ...

19,43 zł Cena
Powódź, jaka dotknęła Polskę w 2010 r., spowodowała ogromne straty – łącznie wyniosły one 2,9 mld euro (razem ze stratami w rolnictwie). W wyniku działania żywiołu zostało poszkodowanych ponad 69 tys. rodzin. Straty poniosło 811 gmin oraz ok. 1,4 tys. przedsiębiorstw. Zniszczeniu uległo ponad 18 tys. budynków. Spowodowane intensywnymi deszczami duże wezbrania rzek, których efektem jest zalanie znacznych obszarów osiedli, wsi i gruntów rolnych, zniszczenie infrastruktury hydrotechnicznej na danym terenie, stanowią wyzwanie dla osób i instytucji odpowiedzialnych za profilaktykę i walkę ze skutkami powodzi. Z lektury różnego rodzaju opracowań wynika niestety, że każdego roku możemy być narażeni na działanie tego żywiołu. Ogromne sumy pieniędzy wydawane na działania prewencyjne nie są w stanie uchronić nas przed kolejnymi powodziami. Oddawany do Państwa rąk poradnik ma na celu dostarczenie podstawowych informacji na temat radzenia sobie ze skutkami tego zjawiska. Zostały w nim zebrane praktyczne porady dotyczące postępowania z zalanym budynkiem i jego elementami oraz zapobiegania zagrzybieniu. Wydawca Spis treści Wstęp Sprawdzenie, czy budynek nie stwarza zagrożenia, dokumentowanie szkód i zgłoszenie   Usuwanie wody i zanieczyszczeń Oględziny budynku i ocena jego stanu technicznego Usuwanie warstw podłogi oraz elementów wykończenia wnętrz Postępowanie z instalacjami Dezynfekcja i dezynsekcja Odtwarzanie izolacji poziomej w budynku Podcinanie murów Wbijanie w ścianę blach ze stali nierdzewnej Iniekcja Elektroosmoza Odtwarzanie izolacji pionowej Osuszanie Wentylacja naturalna i wymuszona Wentylacja oraz ogrzewanie Osuszacze powietrza Zabiegi biobójcze Czyszczenie Działania biobójcze oraz naprawa powierzchni Przegląd metod osuszania Przegląd preparatów biobójczych Usługi osuszeniowe

DOBÓR PRZEWODÓW I KABLI...

30,98 zł Cena
Od autorów Przewody elektryczne stanowią podstawowy element każdej instalacji elektrycznej stanowiącej wyposażenie budynku. Od poprawnego doboru przewodów zależy również bezpieczeństwo osób użytkujących instalację oraz bezpieczeństwo pożarowe budynku. Zasady doboru przewodów są jednoznacznie określone w normach przedmiotowych, z których jednak projektanci elektrycy nie zawsze korzystają, co w konsekwencji powoduje, że projektowana instalacja może mieć wiele błędów. Bardzo istotne jest dobranie właściwych zabezpieczeń przewodów i kabli. Problematyka doboru zabezpieczeń przeciążeniowych oraz zabezpieczeń zwarciowych przewodów i kabli niskiego napięcia jest związana z ich roboczą i zwarciową obciążalnością cieplną. Pierwszym krokiem jest ustalenie wartości spodziewanego prądu obciążenia IB, który stanowi podstawę doboru prądu znamionowego zabezpieczenia oraz wstępnego doboru obciążalności długotrwałej Iz przewodu. Drugim krokiem jest dobór prądu znamionowego i/lub nastawczego zabezpieczenia nadprądowego w taki sposób, aby wytrzymały prąd IB spodziewanego obciążenia oraz prądy załączeniowe, będące prądami normalnego użytkowania. Trzecim krokiem jest dobór przekroju przewodu w taki sposób, aby spełniał on wymagania w zakresie wytrzymałości mechanicznej, obciążalności cieplnej długotrwałej i zwarciowej, dopuszczalnego spadku napięcia oraz warunki ochrony przeciwporażeniowej zgodnie z wymaganiami normy PN-HD 60364-4-41:2009 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część 4-41: Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przed porażeniem elektrycznym. Osobnym problemem jest dobór przewodów do zasilania urządzeń ppoż., które muszą funkcjonować w czasie pożaru, kiedy występuje wysoka temperatura powodująca znaczny wzrost rezystancji przewodów zasilających. Zagadnienia te nie zostały dotychczas objęte normalizacją, w związku z czym często projektanci nieświadomie popełniają podczas projektowania instalacji wiele błędów, mimo że pozornie dobór przewodów został wykonany zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami. Generalnie w obwodach bezpieczeństwa, do których należy zaliczyć urządzenia ppoż., takie jak np. oświetlenie awaryjne, pompy pożarowe, pompy tryskaczowe, DSO oraz windy dla ekip ratowniczych, a także obwody bezpieczeństwa w ruchu lotniczym, kolejowym, drogowym i wodnym oraz w obwodach kontroli dostępu, nie należy stosować wyłączników różnicowoprądowych oraz zabezpieczeń przeciążeniowych. W obwodach tych w celu wyeliminowania przypadkowych zadziałań, prądy znamionowe lub nastawcze zabezpieczeń zwarciowych należy zawyżyć o jeden lub dwa stopnie w porównaniu z zwartością wynikającą ze zwykłych zasad ich doboru. Przy doborze zabezpieczeń należy również pamiętać o zachowaniu wybiórczości ich działania z zabezpieczeniami usytuowanymi na niższych stopniach zabezpieczeń. Niniejsze opracowanie w zamierzeniu autorów ma być podręczną „ściągą” dla projektantów i wykonawców, z której będą mogli zawsze skorzystać w warunkach budowy. Zostało ono wydane z okazji jubileuszu 10-lecia istnienia na rynku wydawniczym miesięcznika „elektro.info”. Czytelników, którzy chcieliby pogłębić swoją wiedzę w zakresie doboru przewodów i kabli nn zachęcamy do lektury książki pt. „Ochrona przeciwporażeniowa oraz dobór przewodów i ich zabezpieczeń w instalacjach elektrycznych niskiego napięcia”, naszego autorstwa, wydanej w ramach serii wydawniczej „Zeszyty dla elektryków”. Julian Wiatr Marcin Orzechowski

PŁYTY WARSTWOWE W SZTYWNYCH...

45,15 zł Cena
Od autora Opracowana przeze mnie książka adresowana jest głównie do czytelnika mającego ogólne przygotowanie z dziedziny budownictwa. Jej celem jest przedstawienie płyty warstwowej jako wyrobu budowlanego o zwyczajnych i zarazem niezwykłych właściwościach, który w projektowaniu i wykonawstwie traktuje się według schematów odbiegających od tradycyjnego budownictwa murowego. Publikacja – w zamyśle popularno-naukowa – zawiera elementarne informacje, które mogą być pomocne dla inwestorów, architektów i wykonawców planujących stosowanie tego materiału, inspektorów budowlanych, rzeczoznawców, młodzież zawodowych, średnich i pomaturalnych szkół budowlanych, studiujących na uczelniach technicznych kierunki budownictwa i architektury oraz osób zainteresowanych budownictwem. Podczas kompletowania materiału do książki korzystałem z uwag specjalistów z branży, co z pewnością podniosło jej wartość merytoryczną. Za tę cenną pomoc im wszystkim serdecznie dziękuję. Oddając do rąk Czytelnika tę publikację, mam nadzieję, że w pewnym stopniu przyczyni się ona do podniesienia poziomu wiedzy dotyczącej lekkiego budownictwa wykorzystującego płyty warstwowe w sztywnych okładzinach metalowych. Jacek Sawicki SPIS TREŚCI: Od autora 1. Początki i rozwój płyty warstwowej 2. Przeznaczenie i obszary zastosowań 3. Korzyści wynikające z zastosowania 3.1. Zalety materiałowe 3.2. Korzyści ekonomiczne 4. Składowe systemów lekkiej obudowy z płyt warstwowych 4.1. Płyty warstwowe 4.1.1. Okładziny 4.1.2. Rdzeń 4.1.3. Krawędzie wzdłużne i poprzeczne 4.2. Akcesoria uzupełniające 4.2.1. Obróbki blacharskie 4.2.2. Łączniki 4.2.3. Uszczelnienia 5. Wymagania techniczno-użytkowe 5.1. Wymagania podstawowe 5.2. Wymagania dotyczące płyt ściennych elewacyjnych (zewnętrznych) 5.3. Wymagania dotyczące płyt ściennych stosowanych wewnątrz obiektu z możliwością wykorzystania ich jako stropowe i sufitowe 5.4. Wymagania dotyczące płyt dachowych 5.5. Wymagania uzupełniające dotyczące płyt chłodniczych i mroźniczych 5.6. Wymaagania uzupełniające dotyczące płyt warstwowych stosowanych w obiektach rolniczych 6. Wykonywanie obiektów z płyt warstwowych 6.1. Tolerancje wymiarowe 6.2. Wymagania projektowe 6.2.1. Podstawowe wymagania projektowe 6.2.2. Procedury obliczeń projektowych 6.2.3. Dobór płyt 6.3. Ogólne wytyczne montażowe 6.4. Montaż ściennych płyt warstwowych 6.5. Montaż dachowych płyt warstwowych 6.6. Montaż chłodni i mroźni 6.6.1. Specyfika uwarunkowań projektowych 6.6.2. Uwarunkowania montażowe 7. Przepisy i normy dotyczące płyt warstwowych 7.1. Przepisy BHP 7.2. Przepisy konstrukcyjne 7.3. Izolacyjność cieplna, szczelność, efektywność energetyczna 7.4. Ochrona przeciwpożarowa 7.5. Izolacyjność akustyczna 7.6. Zdrowie i higiena 7.7. Bezpieczeństwo środowiska naturalnego 7.8. Odporność na działanie czynników atmosferycznych 7.9. Trwałość 7.10. Akredytacja i certyfikacja 7.11. Oświetlenie dzienne i naświetla, świetliki dachowe 7.12. Systemy odwadniania dachu 7.13. Ochrona odgromowa 8. Literatura Przegląd oferty rynkowej

KOLEKTORY SŁONECZNE....

68,25 zł Cena
Energetyka słoneczna w Polsce wchodzi w nowy etap rozwoju. Pionierskie dla przemysłu energetyki słonecznej lata 90. zaowocowały powstaniem pierwszych firm produkujących kolektory słoneczne do podgrzewania wody i budową kilku tysięcy metrów kwadratowych powietrznych kolektorów słonecznych dla rolnictwa, ale nie udało się stworzyć ani rynku, ani liczącego się przemysłu w tym zakresie. Wydana w 1992 r., jedna z pierwszych i znanych publikacji z tego zakresu, książka pt. „Kolektory słoneczne – poradnik wykorzystania energii słonecznej”, nagrodzona w 1993 r. przez ministra ds. budownictwa, w znacznej części, wobec braku rynku, przemysłu i sprawdzonych wyrobów, promowała budowę kolektorów słonecznych, głównie sposobem gospodarczym.

HYDROIZOLACJE W...

89,25 zł Cena
Hydroizolacje stosuje się praktycznie w każdym budynku, aby chronić jego elementy przed zawilgoceniem i destrukcyjnymi skutkami wynikającymi z działania wody na materiały budowlane. Przy niewłaściwym doborze materiałów i technologii izolacyjnych, a przede wszystkim przy niefachowym przeprowadzeniu prac wykonawczych, powstające szkody w budynku zmniejszają jego wartość, a nawet uniemożliwiają użytkowanie budynku lub części jego pomieszczeń. Prace naprawcze, uszczelniające lub wymiana izolacji na nowe to często trudne, kłopotliwe i kosztowne zagadnienia projektowe i wykonawcze. Poradnik "Hydroizolacje w budownictwie" wyjaśnia wiele zachodzących zjawisk i procesów związanych z zawilgacaniem. Stanowi pomoc dla ekspertów, projektantów i wykonawców w praktycznym stosowaniu rozwiązań naprawczych i doborze właściwych materiałów i technologii, które umożliwiają właściwe i wieloletnie użytkowanie pomieszczeń w obiektach budowlanych. W opracowaniu omówiono takie tematy, jak: renowacje starego budownictwa, balkony i tarasy, pomieszczenia wilgotne i mokre, dachy zielone, wybrane zagadnienia dotyczące hydroizolacji basenów, czy hydroizolacji zarówno cokołowych części budynków, jak i zagłębionych w gruncie. Zaletami poradnika są obszerne opisy rysunków, szkiców i przykładów praktycznych rozwiązań często spotykanych problemów technicznych. W jednej publikacji zestawiono zagadnienia znajdujące się dotychczas w różnych podręcznikach, publikacjach i materiałach firm specjalistycznych. Poradnik "Hydroizolacje w budownictwie" stanowi cenną i potrzebną pozycję wydawniczą, która będzie przydatna zarówno osobom, które chcą poznać zagadnienia i problemy związane z zawilgacaniem, jak i tym, które mają już doświadczenie i wiedzę na ten temat, ale chcą ją jeszcze pogłębić.

EKONOMICZNOŚĆ INSTALACJI....

24,15 zł Cena
SPIS TREŚCI Wstęp 1. Opis budynku i zawartych w nim instalacji 1.1. Instalacje grzewcze 1.2. Instalacje wentylacyjne 1.3. Instalacje ciepłej wody użytkowej 2. Koszty wykonania i eksploatacji 2.1. Koszty inwestycyjne 2.2. Koszty eksploatacji 2.3. Amortyzacja urządzeń 3. Porównywanie instalacji różnego typu 3.1. Parametry techniczne 3.2. Parametry ekonomiczne 4. Okres zwrotu nakładów 4.1. Jak ustalić koszty instalacyjne? 4.2. Jak ustalić koszty eksploatacji? 5. Analiza techniczno-ekonomiczna instalacji grzewczej 5.1. Źródła ciepła 5.2. Rodzaje grzejników 5.3. Urządzenia grzewcze i ich sprawność 5.4. Paliwo 5.5. Instalacje grzewcze 5.5.1. Wybór instalacji 6. Analiza techniczno-ekonomiczna instalacji wentylacyjnej 6.1. Instalacja wentylacji mechanicznej 6.2. Ogrzewanie powietrzne 6.3. Odzysk ciepła 6.4. Klimatyzacja 6.5. Pompa ciepła 7. Formy finansowania inwestycji i ich wpływ na efektywność instalacji 7.1. Środki własne 7.2. Kredyt  8. Straty ciepła  9. Certyfikat energetyczny 10. Wykonanie analizy ekonomicznej i jej wyniki 11. Wnioski W załączeniu płyta CD z programem w arkuszu kalkulacyjnym do wykonania uproszczonej analizy ekonomicznej.

EGZAMIN KWALIFIKACYJNY....

60,90 zł Cena
W związku z dużym zainteresowaniem tematyką wymagań do egzaminu kwalifikacyjnego E i D wśród Czytelników „elektro.info”, redakcja wraz ze Stowarzyszeniem Polskich Energetyków postanowiła wydać książkę „Egzamin kwalifikacyjny”. Pozycja ta wypełnia lukę na rynku księgarskim, ponieważ jest pierwszym podręcznikiem, który zawiera w przystępnej formie wszystkie niezbędne informacje dotyczące eksploatacji urządzeń elektrycznych o napięciu znamionowym do 1 kV, a także omawia zagadnienia wchodzące w zakres egzaminu kwalifikacyjnego. Powinny z niej skorzystać osoby ubiegające się o dodatkowe kwalifikacje w zakresie eksploatacji i dozoru wymagane przy obsłudze, konserwacji oraz pomiarach ochronnych. Wbrew mylnemu przekonaniu (rozpowszechnianemu przez niektóre organizacje naukowo­ techniczne) przy eksploatacji urządzeń elektrycznych o napięciu do 1 kV mogą być zatrudnione osoby nieposiadające wykształcenia elektrycznego, od których wymaga się złożenia egzaminu przed komisją kwalifikacyjną w takim samym zakresie, jaki obejmuje elektryków. Pozycja ta ma ułatwić przyswojenie określonej wiedzy w zakresie eksploatacji urządzeń elektrycznych o napięciu do 1 kV. Forma, w jakiej została napisana, nie pozwala tylko na wyuczenie się pytań i odpowiedzi, ponieważ komisja może zadać pytanie w zupełnie innej formie i poruszające kilka zagadnień. Książka ma dużą wartość dydaktyczną, ponieważ prezentowane odpowiedzi poruszają szersze problemy niż pytania, a czytelnik zmuszony jest do opanowania znacznej ilości materiału, pozwalającej uporządkować posiadaną wiedzę. Należy jednak pamiętać, że jest to rodzaj podręcznika dla samouków i nie może być traktowany jak zestaw testów dający gwarancję zdania egzaminu. Znaczna część materiału została zilustrowana rysunkami ułatwiającymi zrozumienie istoty ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym oraz zasad poprawnego wykonania pomiarów ochronnych i oceny stanu bezpieczeństwa urządzenia lub instalacji. Książkę opracowano na podstawie norm i przepisów przeredagowanych przez autora do formy zrozumiałej dla Czytelników, a co najważniejsze – zgromadzonych w jednej publikacji. Mam nadzieję, że spełni ona oczekiwania Czytelników, pozwalając na szybkie i przyjemne opanowanie trudnej sztuki bezpiecznej eksploatacji urządzeń elektrycznych. mgr inż. Julian Wiatr redaktor naczelny „elektro.info” Przedmowa Książka zawiera podstawową wiedzę techniczną dla pracowników zatrudnionych przy eksploatacji instalacji i urządzeń elektroenergetycznych w zakresie obsługi, konserwacji, napraw, montażu i kontrolno-pomiarowym. Zawarte w opracowaniu wiadomości są zgodne ze szczegółowym zakresem egzaminów kwalifikacyjnych E i D oraz z obowiązującymi przepisami. Opracowanie obejmuje zakres znajomości przepisów, zasad budowy, eksploatacji, bezpieczeństwa pracy oraz postępowania w razie wystąpienia zagrożenia, np. pożaru, porażenia prądem, a także umiejętności udzielania pierwszej pomocy. Dla ułatwienia, wyodrębniono w opracowaniu rozdziały, dla których wymagane jest posiadanie kwalifikacji, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie stosowanymi drukami egzaminacyjnymi. Dotyczą one kolejno punktów od 1 do 10 umieszczonych na druku wniosku egzaminacyjnego. Na końcu każdego rozdziału zostały zamieszczone zestawy pytań kontrolnych, które ułatwią opanowanie wiedzy niezbędnej do zdania egzaminu. Pytania zawierają odsyłacze do poszczególnych punktów z właściwą odpowiedzią. o Autorze inż. Radosław Lenartowicz Absolwent Wydziału Elektrycznego Politechniki Warszawskiej, specjalizacja elektroenergetyka. W latach 1973–1983 pracownik Zakładów Wytwórczych Przyrządów Pomiarowych i Systemów Minikomputerowych w Warszawie – specjalista ds. wykonawstwa inwestycyjnego w zakresie instalacji i urządzeń elektrycznych w budownictwie mieszkaniowym. W latach 1990–2001 kierownik Zakładu Instalacji Elektrycznych w Centralnym Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Instalacji i Urządzeń Elektrycznych w Budownictwie w Warszawie. W okresie pracy w COBR „Elektromontaż” do 2001 r. zajmował się: • systemami instalacji i urządzeń elektrycznych oraz instalacji piorunochronnych w obiektach budowlanych, • systemami zabezpieczeń i ochrony przeciwporażeniowej, • nowymi rozwiązaniami w zakresie sprzętu i osprzętu elektroinstalacyjnego, • warunkami technicznymi wykonania i odbioru robót budowlano-montażowych w zakresie instalacji elektrycznych, • adaptacją systemów budownictwa mieszkaniowego do potrzeb nowoczesnych rozwiązań instalacji i urządzeń elektrycznych oraz wymagań przepisów Unii Europejskiej, • upowszechnianiem w kraju nowych przepisów z zakresu instalacji elektrycznych oraz bhp. Jako dyrektor powstałej przy COBR „EL” Placówki Oświatowej „COBRA”, prowadził szkolenia dla projektantów, wykonawców i użytkowników instalacji i urządzeń elektrycznych w zakresie projektowania, wykonawstwa eksploatacji i dozoru, a także bezpieczeństwa i higieny pracy. Jest certyfikowanym wykładowcą oraz specjalistą bhp. Współtwórca patentu nr 174039 pt. „Tester do badania zabezpieczenia różnicowoprądowego w instalacjach elektrycznych”. Członek: • Normalizacyjnej Komisji Problemowej nr 55 ds. instalacji elektrycznych i ochrony odgromowej obiektów budowlanych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego, • Stowarzyszenia Elektryków Polskich, • Stowarzyszenia Polskich Energetyków, • Państwowych Komisji Kwalifikacyjnych nr 121, a obecnie nr 184 i 516, nadających uprawnienia kwalifikacyjne z dziedziny elektroenergetyki. Członek Centralnego Kolegium Sekcji Instalacji i Urządzeń Elektrycznych Stowarzyszenia Elektryków Polskich oraz rzeczoznawca – audytor Stowarzyszenia Polskich Energetyków. W latach 2002–2009 był kierownikiem Samodzielnej Pracowni Instalacji Elektrycznej oraz kierownikiem akredytowanego Laboratorium Elektrycznego w Instytucie Techniki Budowlanej w Warszawie. Od 2009 r. główny specjalista ds. instalacji i urządzeń elektrycznych w Zakładzie Badań Ogniowych Instytutu Techniki Budowlanej, Pracowni Automatyki Sygnalizacji Pożarowej i Instalacji Elektrycznych. W ITB zajmował się badaniami urządzeń, instalacji oraz sprzętu i osprzętu elektrycznego do 1 kV dla budownictwa, a także dopuszczaniem wyrobów do stosowania w budownictwie. Autor kilkunastu książek, kilkudziesięciu ekspertyz i opinii w zakresie instalacji i urządzeń elektroenergetycznych oraz wielu artykułów z dziedziny elektroenergetyki i ochrony przeciwporażeniowej opublikowanych na łamach „elektro.info”, „Elektroinstalatora”, „Wiadomości Elektrotechnicznych” oraz „Elektrosystemów”. Obecnie na emeryturze. Nadal czynny zawodowo. Pracuje jako ekspert ds. instalacji oraz urządzeń elektrycznych w budownictwie. Wykonuje ekspertyzy i opinie dotyczące urządzeń, instalacji oraz sprzętu i osprzętu elektrycznego, a także pomiarów ochronnych w budynkach do 1 kV dla budownictwa. Prowadzi szkolenia i kursy z dziedziny budowy i eksploatacji instalacji i urządzeń elektroenergetycznych. Ważniejsze publikacje: 1. „Warunki techniczne wykonania i odbioru instalacji elektrycznych i urządzeń piorunochronnych w budynkach użyteczności publicznej, wyd. 3, ITB, Warszawa 2012, 2. „Warunki techniczne wykonania i odbioru instalacji elektrycznych, piorunochronnych i telekomunikacyjnych w budynkach mieszkalnych”, wyd. 3, ITB, Warszawa 2014, 3. „Warunki techniczne wykonania i odbioru instalacji elektrycznych i urządzeń piorunochronnych w obiektach przemysłowych”, wyd. 1, ITB, Warszawa 2007, 4. „Instalacje elektryczne na terenie budowy”, wyd. 1, ITB, Warszawa 2010, 5. „Instalacje elektryczne w budynkach. Instalacje montowane w podłożu i na podłożu palnym”, wyd. 2, ITB, Warszawa 2014, 6. „Ochrona odgromowa budynków i obiektów budowlanych”, wyd. 1, ITB, Warszawa 2012, 7. „Badania odbiorcze i eksploatacyjne urządzeń i instalacji elektrycznych do 1 kV w budynkach”, wyd. 1, ITB, Warszawa 2013, 8. „Egzamin kwalifikacyjny. Grupa I. Urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne”, wyd. 7, Dom Wydawniczy MEDIUM, Warszawa 2012. Spis treści I OGÓLNE ZASADY EKSPLOATACJI URZĄDZEŃ INSTALACJI I SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH / 13 1. Określenia / 13 2. Służby eksploatacyjne / 13 3. Zasady uzyskiwania uprawnień kwalifikacyjnych / 14 4. Dokumentacja techniczna urządzeń elektroenergetycznych / 15 5. Przyjęcie urządzeń elektroenergetycznych do eksploatacji / 17 6. Ocena stanu technicznego urządzeń / 17 II BUDOWA I EKSPLOATACJA URZĄDZEŃ, INSTALACJI I SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH / 19 1. Urządzenia prądotwórcze, przyłączone do krajowej sieci elektroenergetycznej, bez względu na wysokość napięcia znamionowego / 19 1.1. Sposoby zabezpieczenia generatorów / 21 1.2. Dokumentacja techniczna / 23 1.3. Uruchomienie generatora synchronicznego / 23 1.4. Eksploatacja generatorów / 24 1.5. Odłączenie od sieci i zatrzymanie generatora / 30 2. Urządzenia, instalacje i sieci o napięciu do 1 kV / 34 2.1. Podział instalacji elektrycznych / 34 2.2. Systemy instalacji elektrycznych / 34 2.3. Wymienialność instalacji elektrycznych / 43 2.4. Wymagania dla instalacji elektrycznych w budynkach / 43 2.5. Instalacje elektryczne w budynkach mieszkalnych / 44 2.6. Budowa i eksploatacja instalacji elektrycznych w budynkach mieszkalnych / 45 2.7. Instalacje przemysłowe niskiego napięcia / 54 2.8. Eksploatacja instalacji elektrycznych / 55 2.9. Organizacja bezpiecznej pracy przy eksploatacji instalacji elektrycznych / 59 3. In­s­ta­la­cje pio­ru­noch­ron­ne / 64 4. Sieci, urządzenia, instalacje o napięciu nominalnym do 1 kV oraz wyższym od 1 kV / 77 4.1. Elektroenergetyczne linie napowietrzne / 77 4.2. Elektroenergetyczne linie kablowe / 100 4.3. Stacje elektroenergetyczne / 112 4.4. Transformatory / 121 4.5. Elektroenergetyczne urządzenia napędowe i przetwornice / 128 4.6. Baterie akumulatorów i urządzenia prostownikowe / 140 5. Zespoły prądotwórcze o mocy powyżej 50 kW / 148 5.1. Rodzaje i wykonanie zespołów prądotwórczych / 148 5.2. Eksploatacja zespołów prądotwórczych / 149 5.3. Zespoły prądotwórcze przewoźne / 153 6. Urządzenia elektrotermiczne / 157 6.1. Rodzaje i budowa urządzeń elektrotermicznych / 157 6.2. Eksploatacja urządzeń elektrotermicznych / 159 7. Urządzenia do elektrolizy / 163 7.1. Zasada działania i budowa urządzeń do elektrolizy / 163 7.2. Warunki bezpiecznej pracy i eksploatacja urządzeń do elektrolizy / 163 8. Sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego / 169 8.1. Wykonanie sieci oświetlenia ulicznego / 169 8.2. Eksploatacja sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego / 170 9. Elektryczna sieć trakcyjna / 174 9.1. Budowa i wykonanie sieci trakcyjnej / 174 9.2. Eksploatacja sieci trakcyjnej / 175 9.3. Prądy błądzące i ochrona urządzeń podziemnych / 179 10. Aparatura kontrolno-pomiarowa, urządzenia i instalacje automatycznej regulacji, sterowania i zabezpieczeń urządzeń i instalacji wymienionych w punktach od II-1 do II-9 (AKPiA) / 182 10.1. Urządzenia elektryczne do pomiaru i regulacji automatycznej / 182 10.2. Montaż zestawów automatyki przemysłowej / 183 10.3. Przyłączanie aparatów i sprzętu / 183 10.4. Podłączanie aparatury i sprzętu zabudowanych na oddzielnych konstrukcjach wsporczych / 184 10.5. Instalacje tras obwodów elektrycznych / 184 10.6. Eksploatacja instalacji i urządzeń AKPiA / 186 10.7. Warunki montażu czujników dla układów pomiarowych i regulacyjnych / 190 III PRACE KONTROLNO-POMIAROWE / 198 1. Prace pomiarowe przy instalacjach i urządzeniach elektrycznych / 198 1.1. Wymagania ogólne / 198 1.2. Sprawdzenie ciągłości przewodów ochronnych / 201 1.3. Pomiar rezystancji izolacji instalacji elektrycznej / 201 1.4. Sprawdzenie ochrony przez oddzielenie od siebie obwodów (separacja elektryczna) / 202 1.5. Pomiar rezystancji izolacji ścian i podłóg / 202 1.6. Pomiar rezystancji izolacji kabla / 203 1.7. Kable na napięcia znamionowe do 1 kV / 203 1.8. Kable na napięcia znamionowe ponad 1 kV / 203 1.9. Pomiar rezystancji uziemienia oraz rezystywności gruntu / 203 1.10. Pomiar rezystancji uziemienia metodą techniczną / 203 1.11. Pomiar rezystancji uziemienia metodą kompensacyjną / 204 1.12. Pomiar rezystywności gruntu / 205 1.13. Pomiar prądów upływowych / 205 1.14. Sprawdzenie biegunowości / 205 1.15. Sprawdzenie samoczynnego wyłączenia zasilania / 205 1.16. Sprawdzenie działania urządzeń ochronnych różnicowoprądowych / 207 1.17. Sprawdzenie wytrzymałości elektrycznej / 209 2. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnychprzy urządzeniach elektroenergetycznych o napięciu znamionowym do 1 kV i powyżej 1 kV / 221 2.1. Przepisy / 221 2.2. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla elektrycznych urządzeń napędowych / 221 2.3. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla baterii kondensatorów energetycznych / 225 2.4. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla transformatorów energetycznych / 227 2.5. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla elektroenergetycznych linii kablowych / 230 3. Wykonywanie pomiarów eksploatacyjnych dla prądnic synchronicznych o napięciu powyżej 1 kV / 233 3.1. Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń stojana prądnicy zespołu prądotwórczego / 233 3.2. Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń wzbudzenia prądnicy wzbudzonej / 234 3.3. Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń wzbudzenia prądnicy niewzbudzonej / 234 4. Zakresy, metody i terminy wykonywania badań / 237 4.1. Budynki mieszkalne oraz użyteczności publicznej / 237 4.2. Zakłady przemysłowe / 239 4.3. Pomieszczenia zagrożone wybuchem / 242 4.4. Urządzenia rozdzielcze / 244 4.5. Stacje elektroenergetyczne / 245 4.6. Baterie kondensatorów o napięciu do 1 kV / 246 4.7. Transformatory / 248 4.8. Narzędzia ręczne o napędzie elektrycznym i elektryczne urządzenia ruchome / 249 5. Zasady wykonywania i eksploatacji rozliczeniowych układów pomiarowych / 256 5.1. Wymagania ogólne / 256 5.2. Tablice licznikowe / 257 5.3. Liczniki / 258 5.4. Przekładniki prądowe i napięciowe / 258 5.5. Układy pomiarowe pośrednie i półpośrednie / 259 5.6. Układy pomiarowe bezpośrednie / 260 5.7. Układ kontrolny obecności napięcia / 260 5.8. Układ Samoczynnego Załączania Rezerwy / 260 5.9. Zespoły prądotwórcze / 261 5.10. Uzgadnianie i zatwierdzanie dokumentacji projektowej / 261 IV OCHRONA PRZECIWPORAŻENIOWA W URZĄDZENIACH, INSTALACJACH I SIECIACH ELEKTRYCZNYCH / 265 1. Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym w urządzeniach elektroenergetycznych do 1 kV / 265 1.1. Ochrona przed dotykiem bezpośrednim / 281 1.2. Ochrona przy uszkodzeniu (przed dotykiem pośrednim) / 282 1.3. Ochrona przez zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania / 282 1.4. Ochrona przez zastosowanie urządzeń II klasy ochronności / 294 1.5. Ochrona przez zastosowanie izolowania stanowiska / 295 1.6. Ochrona przez zastosowanie separacji elektrycznej / 296 1.7. Ochrona przez zastosowanie nieuziemionych połączeń wyrównawczych miejscowych / 297 1.8. Ochrona strefowa w pomieszczeniach wyposażonych w wannę lub prysznic / 298 2. Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym w urządzeniach elektroenergetycznych o napięciu powyżej 1 kV / 305 2.1. Sieć elektroenergetyczna wysokiego napięcia jako źródło zagrożenia porażeniowego / 305 2.2. Ochrona przed dotykiem bezpośrednim / 306 2.3. Środki ochrony przed dotykiem pośrednim (przy uszkodzeniu) / 311 2.4. Łączenie uziemień urządzeń wysokiego i niskiego napięcia / 316 2.5. Wymagania dla uziemień obiektów elektroenergetycznych wysokiego napięcia / 317 2.6. Parametry elektryczne typowych rozwiązań technicznych stanowisk izolacyjnych i powłok elektroizolacyjnych / 320 V OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA W URZĄDZENIACH, INSTALACJACH I SIECIACH ELEKTROENERGETYCZNYCH / 324 VI SPOSOBY UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY OSOBOM PORAŻONYM PRĄDEM ELEKTRYCZNYM I POPARZONYM / 332 1. Działanie prądu elektrycznego na organizm człowieka / 332 2. Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego o napięciu do 1 kV / 333 3. Uwalnianie porażonego spod działania prądu elektrycznego o napięciu powyżej 1 kV / 336 4. Czynności po uwolnieniu porażonego spod działania prądu elektrycznego / 336 4.1. Sztuczne oddychanie / 339 4.2. Pośredni masaż serca / 342 4.3. Pierwsza pomoc przedlekarska przy innych obrażeniach ciała / 343 VII ORGANIZACJA BEZPIECZNEJ PRACY PRZY EKSPLOATACJI URZĄDZEŃ, INSTALACJI I SIECI ELEKTROENERGETYCZNYCH / 347 1. Zasady organizacji pracy / 347 2. Bezpieczeństwo wykonywania prac przy urządzeniach elektrycznych / 354 3. Narzędzia pracy i sprzęt ochronny / 357 3.1. Czynności zabronione / 358 3.2. Sprzęt ochronny stosowany podczas eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych / 358 VIII INSTALACJE ELEKTRYCZNE W OBIEKTACH ZAGROŻONYCH WYBUCHEM I POŻAREM / 376 1. Wymagania ogólne / 376 2. Podział urządzeń przeciwwybuchowych / 377 3. Strefy zagrożenia wybuchem / 378 4. Dobór urządzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem / 380 5. Instalowanie urządzeń w strefach zagrożonych wybuchem / 382 6. Eksploatacja urządzeń w strefach zagrożonych wybuchem / 384 6.1. Oględziny / 384 6.2. Przeglądy / 386 6.3. Konserwacja i naprawy / 387 IX INSTALACJE ELEKTRYCZNE NA TERENIE BUDOWY / 392 X WARUNKI TECHNICZNE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAĆ BUDYNKI I ICH USYTUOWANIE / 401 XI RACJONALNA GOSPODARKA ELEKTROENERGETYCZNA / 407 XII URZĄDZENIA ENERGOELEKTRONICZNE / 410 XIII INSTALACJE ELEKTRYCZNE FUNKCJONUJĄCE W WARUNKACH POŻARU / 414 1. Wymagania podstawowe / 414 2. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu / 415 3.  Odbiory, próby i badania w instalacjach elektrycznych funkcjonujących w warunkach pożaru / 416 4. Eksploatacja / 417 XIV WYKAZ PODSTAWOWYCH PRZEPISÓW OBOWIĄZUJĄCYCH PRZY EKSPLOATACJI I DOZORZE SIECI, INSTALACJI I URZĄDZEŃ ELEKTRYCZNYCH / 420 1. Ustawy i rozporządzenia / 420 2. Normy / 424 3. Literatura / 437 XV WYBRANE TERMINY I DEFINICJE / 439